07-11-2006, 07:56 AM
Arkadaslar diyaliz hastalarına ülkemizde %80 iş gücü kaybı verilmektedir buna göre :
Ana Sayfa / Yasal Mevzuat / Özürlü Kimlik Kartı
Güncel - Sıkça Sorulan Sorular
Özürlülerin Hakları
Ülkemizde özürlülerin eğitim, sağlık, rehabilitasyon, istihdam vb. alanlarda sahip oldukları haklar çeşitli yasa, tüzük, yönetmelik ve genelgelerle güvence altına alınmıştır. Özürlülerin bu haklardan yararlanabilmeleri için öncelikle bu düzenlemelerden haberdar olmaları gerekmektedir. Özürlülerin sahip oldukları haklar konusunda bilgili ve bilinçli olmaları, haklarını etkin bir şekilde kullanmaları, yeni hakların edinilmesinde büyük rol oynayacaktır. Vatandaşlık haklarını kullanan ve sorumluluklarını yerine getiren özürlüler, toplumun özürlülere karşı olumlu bir bakış açısı geliştirmesinde de öncülük etmiş olacaktır. Aşağıda çeşitli başlıklar altında Kurumumuza Sıkça Sorulan Sorular yer almaktadır:
* İstihdam
* Sosyal Güvenlik
* Meslekî Eğitim ve Rehabilitasyon
* Eğitim
* Toplumsal Yaşama Katılım
* Özürlülük, Erken Tanı ve Özürlülerin Tıbbî Rehabilitasyonu
İSTİHDAM
1. Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için ne yapılmalıdır?
Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlüler Hakkında Uygulanacak Sınav Yönetmeliği” kapsamında düzenlenen merkezî sınava girmek gerekmektedir. Bu sınavın ilki, 01 Ekim 2000 tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirilmiştir.
2.İşçilik sınavı ile ilgili bilgilere nasıl ulaşılabilir?
İşçilik sınavı ile ilgili bilgilere bulunduğunuz ildeki Türkiye İş Kurumu ünitelerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca, sınava ilişkin duyuru Resmî Gazetede de yayımlanmaktadır.
3. İşçilik sınavına gireceklerde aranacak şartlar ve müracaat sırasında istenilecek belgeler nelerdir?
Sınava girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek özürlülerde aranacak şartlar ve istenilecek belgeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Aranacak şartlar:
1) Bedensel, duygusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri nedeniyle çalışma gücünün en az %40'ından yoksun olmak,
2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
3) 18 yaşını (bir meslek veya sanat okulunu bitirenler için 15 yaşını) doldurmuş olmak,
4) En az orta öğretim (lise veya dengi okul) mezunu olmak,
5) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
6) Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal veya istihlak kaçakçılığı, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü olmamak,
7) Kurum ünitelerinden birine özürlü olarak kayıtlı olmak (ilk defa başvuracakların; nüfus cüzdanı aslı veya noter tasdikli sureti, özürlü kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu, 4 adet renkli fotoğraf, varsa diploma ile mesleğine ilişkin belgelerin aslı veya noter tasdikli suretiyle birlikte başvurmaları gerekir).
b) Sınava girmek isteyen ve yukarıda belirtilen şartları taşıyan özürlüler sınav tarihinden en çok 6 ay önce çekilmiş 1 adet renkli fotoğraf ile birlikte Kurum ünitesine ve/veya ÖSYM bürosuna başvururlar.
4. İşçilik sınavdan kimler muaftır?
Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezî sınavdan muaftır.
5. İşçilik sınavdan muaf olanlar, kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeleri için nasıl bir yol izlemelidir?
Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezî sınava tâbi değildir. Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun başvuranlardan Kurumca gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste noter huzurunda kur’a çekimine tâbi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde kur’a çekimini izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur’a çekimi sonucunda her açık iş için iki kişi belirlenir. Bu şekilde belirlenenler bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen komisyon tarafından yapılacak mülakata alınırlar. Mülakat sonunda işin gereklerini yerine getirebilecek niteliklere sahip oldukları belirlenenler işe alınırlar. Mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi sayısının yarısını geçmeyecek sayıda yedek listesi oluşturulur. Kur’a ile ilgili olarak noterin düzenlediği belgenin bir nüshası işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza edilir.
Herhangi bir özel bilgi ve beceri gerektirmeyen vasıfsız işlerde istihdam edilecek özürlüler ise, yazılı sınav dışında ayrıca sözlü sınava tâbi tutulmadan kurumca, yazılı sınav puanlarına göre hazırlanan listeler esas alınmak suretiyle, başarı sırasına göre belirlenir.
6. İşçilik sınavına girenler, kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmek için neler yapmalıdır?
İşçilik sınavı sonuçları, ÖSYM tarafından öğrenim durumu, alınan puan ve özür gruplarını belirterek Türkiye İş Kurumu (İş ve İşçi Bulma Kurumu) Genel Müdürlüğü’ne bildirilmektedir. Sınav sonuçları ayrıca sınava katılmış olan adaylara da gönderilmektedir.
Bununla birlikte, kamu kurum ve kuruluşları tarafından Türkiye İş Kurumu’na bildirilen açık kontenjanlar Resmî Gazete’de yayımlanmaktadır.
Kurum, işgücü talebinin intikali üzerine başvuran adaylar içerisinde talep şartlarını haiz en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere talep sayısının iki katına kadar adayın isim ve adreslerini içeren listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderir. Geçici işçi statüsünde alınacak olan özürlüler için bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak listeler Kurumca il düzeyinde de belirlenebilir.
Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen listelerin kendilerine ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınavları yapmak zorundadır. Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların meslekî bilgileri ile davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması hâlinde bilgi ve becerileri ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en yüksek puanı alandan başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır
Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeniz için gerekli işlemin yapılabilmesi ve daha detaylı bilgi konusunda Türkiye İş Kurumu nezdinde gerekli girişimlerde bulunmanız gerekmektedir.
7. İşçilik sınavının geçerlilik süresi ne kadardır?
Yazılı sınav sonuçları, izleyen yazılı sınavın sonuçlarının Kuruma bildirildiği tarihe kadar geçerlidir. Açık kontenjanların doldurulması için gerektiğinde her yıl sınav yapılabilir.
8. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işyerlerinin özürlü çalıştırma zorunluluğu ne kadardır?
19.03.2004 tarihli Bakanlar Kurulu Kararına göre, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamına giren işyerlerinde oranlar; kamu işyerlerinde özürlüler için % 4, eski hükümlüler için % 2 olarak; özel sektör işyerlerinde özürlüler için % 3, eski hükümlüler için % 1, terör mağdurları için de % 1 olarak belirlenmiştir. Özel sektör işyerlerinde kalan % 1'lik oran, işverenlerin tercihine göre, özürlü veya eski hükümlü çalıştırma yönünde kullanılacaktır.
9. Özürlüler için Devlet Memurluğu sınavları nasıl yapılmaktadır?
Özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 53 üncü maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye dayanarak çıkarılan “Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları ile Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik” ile özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
10. Devlet memurluğu sınavları hangi zamanlarda ne zaman açılmaktadır?
Kurumlarca, özürlülere tahsis edilen boş kadrolara, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavla eş zamanlı veya özürlü açığı bulunduğu sürece her yılın Nisan-Mayıs, Temmuz-Ağustos, Ekim-Kasım dönemlerinden bir veya bir kaçında sınav yapılır.
11. Devlet memurluğu sınavları yapılırken kurumların dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?
Sınav esnasında özür gruplarına göre, refakatçi bulundurulmasına izin verilir. Bu sınavların, özürlü grupları dikkate alınarak sınav sorusu hazırlanması ve değerlendirmesi için özel sınav kurulu teşkil edilerek yapılması esastır.
12. Devlet memurluğu sınavlarına ilişkin duyurulara nasıl ulaşılabilir?
Devlet memurluğuna ilişkin duyurulara Resmî Gazete ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı aracılığıyla ulaşılabilir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi kurum ve kuruluşlarda istihdam edilmesi gereken özürlü oranı ne kadardır?
Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının %3 oranında sakat memur çalıştırma zorunlulukları vardır.
14. Kamu kurum ve kuruluşlarının özürlü memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden sorumlu ve yetkili kurum hangisidir?
Kamu kurum ve kuruluşlarının özürlü memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı sorumludur.
15. Kamu ve özel sektör işverenlerinin özürlü işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden sorumlu ve yetkili kurum hangisidir?
Kamu ve özel sektör işverenlerinin özürlü işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden ÇSGB Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü sorumlu ve yetkilidir.
16. Özürlü işçi veya memur çalıştırmamanın işverene getirdiği bir müeyyide var mıdır?
Kamu ve özel sektör işverenlerinden sorumluluğunu yerine getirmeyenlerden her ay çalıştırmadığı her özürlü için belli bir miktar para cezası kesilmektedir. Bu ceza, 2005 yılı için 1.070YTL’dir.
Özürlü memur çalıştırmamanın herhangi bir müeyyidesi bulunmamaktadır.
17. Özürlü istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları hangi amaçlar için kullanılmaktadır?
Özürlü istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları, sakatların meslekî eğitim ve meslekî rehabilitasyonu, kendi işini kurma ve bu gibi projelerde kullanılmak üzere Türkiye İş Kurumuna aktarılmaktadır.
18. İşyerlerinde özürlülere yönelik ne tür düzenlemeler yapılmaktadır?
“ Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik”e göre özürlü memur çalıştırmak zorunda olan kurum ve kuruluşlar çalışma yerlerini özürlülerin çalışmalarını kolaylaştıracak şekilde düzenlemek, gerekli tedbirleri almak ve özürlülerin çalışmaları ile ilgili özel yardımcı araç-gereçleri temin etmek zorundadır.
“Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik”e göre işverenler, işyerlerini imkânları ölçüsünde, özürlülerin çalışmalarını kolaylaştırabilecek şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadırlar.
19. Özürlü işçi ve memurların durumlarına uygun işlerde çalıştırılmaları yasal olarak güvence altına alınmış mıdır?
“ Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik”e göre, belirli bir mesleği olan özürlülerin meslekleri ile ilgili işlerde çalıştırılmaları esastır. Belirli bir mesleği olmayan veya mesleğine uygun kadro bulunmayan özürlüler, özür durumlarına göre, yapabilecekleri hizmetlere ait mevcut kadrolarda çalıştırılır. Özürlüler, özürlülüklerini artırıcı veya ek özür getirici işlerde çalıştırılmazlar.
“Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik”e göre işverenler, imkânlar ölçüsünde özürlüleri mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek zorundadır.
20. Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan özürlülerin yasal hakları nelerdir?
Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan özürlüler kapatma ve tasfiye halleri dışında işten çıkarılamaz. Kapatma ve tasfiye hâllerinde ise, işten çıkarılama durumunda iş kaybı tazminatı, kanunun diğer çalışanlara tanıdığı hakların iki katı oranında ödenir.
SOSYAL GÜVENLİK
1. Tedavi giderlerini kendi imkânları ile karşılayamayan ve sosyal güvenlik kapsamında bulunmayan özürlü vatandaşların tedavi giderleri nasıl karşılanmaktadır?
Bu durumdaki vatandaşlarımızın sağlık kuruluşlarındaki tedavi giderlerinin karşılanabilmesi; 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kanunu kapsamında mümkün olmaktadır.
Yukarıda belirtilen kanunlar kapsamındaki sağlık yardımlarından faydalanabilmek için gerekli belgeler ile birlikte ikamet edilen yerin Mülkî İdare Amirliği’ne başvurulması gerekmektedir.
2. Kamu sektöründe ve özel sektörde çalışan özürlülerin gelir vergisinde sakatlık indiriminden yararlanabilmeleri için yapacakları işlemler nelerdir?
Gelir vergisinde “sakatlık indiriminden” yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabı, nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde Mal Müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuracaktır.
3. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden yararlanmak isteyenlerin hangi belgeleri hazırlamaları gerekmektedir?
Sakatlık indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracakları belgeler şunlardır:
Özürlü hizmet erbabı için:
a)Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Özürlü serbest meslek erbabı için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Sakatlık indiriminden yaralanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen özürlüler için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
4. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden kimler yararlanabilmektedir?
Özürlü hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan hizmet erbabı,
* Özürlü serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı,
* Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan, (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) özürlüler yararlanmaktadırlar.
5. Özürlü işçi statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
a) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce bu Kanunun 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
b) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanması dolayısıyla yaşlılık aylığına hak kazanarak yaşlılık aylığı alanlar Kurumca kontrol muayenesine tâbi tutulabilir.
6. Özürlü memur statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Özürlülük mevzuatı hükümlerine göre Devlet Memurluğuna alınanlardan en az 15 yıl fiilî hizmeti bulunanların istekleri üzerine emekli aylığından yararlanabilirler. Ancak özürlü olmalarına rağmen ilgili mevzuat uyarınca işe alınmayanlar bu haklardan yararlanamazlar.
7. Emeklilik işlemleri için hangi kurumlara başvurulmalıdır?
Emeklilik işlemlerinden, Memur olarak çalışanlar Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün, İşçi olarak çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün, Serbest Meslek Erbabı olanlar BAĞ-KUR Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerine müracaat etmeleri gerekmektedir.
8. İşçi statüsünde çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Malûl sayılanlardan;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şartıyla malûllük aylığından yararlanabilmektedirler.
9. İşçi statüsünde çalışanlar hangi koşullarda malûl sayılmaktadır?
Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tespit edilen; iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60 kaybeden ve çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş düzeyde sayılmayanlardan yapılan tedavi sonucunda, kurum sağlık tesisleri kurullarınca düzenlenecek raporlarda çalışabilir durumda olmadığı belirtilen sigortalı malûl sayılır. Ancak; sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunduğu, önceden veya sonradan yeterli belgelerle tespit edilen sigortalı bu hastalık veya arızası sebebiyle malûllük sigortası yardımlarından yararlanamaz.
10. Memur statüsünde çalışanlar hangi koşullarda malûl sayılmaktadırlar?
Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkânsız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere Malûl denir ve haklarında Emekli Sandığı Kanununun malûllüğe ait hükümleri uygulanır.
11. Memur statüsünde çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Adî malûllük aylığı, fiili hizmet müddetleri toplamına göre ve malûllük dolayısıyla vazifeden ayrıldıkları tarihteki keseneğe esas aylık veya ücretleri üzerinden aşağıda gösterilen nispetlerde bağlanır.
Asgari beş sene emekliliğe esas bir hizmette bulunmak şartıyla tedavisi gayri mümkün bir malûliyete duçar olup herhangi bir şekilde kazanç ve başkasının yardımı olmaksızın idamei hayat imkânı kalmayan adî malûllere; 15 sene fiili hizmeti bulunan malûller gibi maaş tahsis olunur. Ancak, bu maaşlar dul ve yetimlere intikal etmez.
Fiilî ve itibarî hizmet hizmetleri toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için adî malûllük aylığı bağlanmasında esas tutulan vazife aylık veya ücreti tutarlarının %1’inin 12 de biri adî malûllük aylığına ayrıca eklenir.
12. Serbest meslek erbabı olarak çalışanlar hangi koşullarda malûl sayılmaktadır?
Bağ-Kur Kanununa göre çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tespit edilen sigortalı malûl sayılır.
Şu kadar ki, sigortalılığın başladığı tarihte malûl sayılacak derecede hastalık veya arızası bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı, bu hastalık veya arızası nedeniyle malûllük sigortası yardımlarından yararlanamaz.
13. Serbest meslek erbabı olarak çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Malûllük aylığından yararlanabilmek için;
a) Malûl sayılmak,
b) Bu kanuna göre en az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olmak,
c) Malûllük aylığından yararlanmak için yazılı istekte bulunmak şarttır.
Bağ-Kur’da fiili sigortalılığı devam ederken bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybedenler için 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olmak koşulu aranmaz.
14. 1479 sayılı Bağ-Kur kanunu kapsamında bulunan bireylerin sağlık yardımından kimler yararlanır?
a) 1475 sayılı kanuna tâbi sigortalılar ile eş ve bakmakla yükümlü oldukları çocukları, ana ve babaları,
b) Yaşlılık ve malûllük aylığı almakta olanlar ile eş ve bakmakla yükümlü oldukları çocukları, ana ve babaları,
c) Ölüm aylığı almakta olanlar yararlanırlar.
Ancak, diğer sosyal güvenlik kanunlarına ve özel kanunlara göre sağlık yardımlarından faydalananlar yararlanamazlar.
Sağlık hizmeti, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Sosyal Sigortalar Kurumu , mahallî idareler, üniversiteler, kamu iktisadî teşebbüslerine ait sağlık tesisleri ile diğer sağlık tesislerinden satın almak suretiyle yürütülür.
15. İşçi statüsünde çalışanların geçindirmekle yükümlü olduğu bireyler kimlerdir?
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kimseler;
a) Karısı çalışmayacak durumda malûl veya 60 yaşını doldurmuş kocası,
b)18 yaşını veya ortaöğrenim yapıyorsa 20 yaşını doldurmamış veya 18 yaşını doldurmuş olup da çalışamayacak durumda malûl erkek çocukları ile yaşları ne olursa olsun evli bulunmayan ve sosyal güvenlik kuruluşlarına tâbi olarak çalışmayan veya aylık yahut gelir almayan kız çocukları,
c) Geçici iş göremezlik ödeneği verilmesine hak kazanılan tarihten önce, sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş,yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklar,
d) Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babası, dır.
16. Devlet Memurlarının bakmakla yükümlü olduğu kişilere hangi hâllerde aile yardımı ödeneği verilmez?
Çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmeyecek durumlar;
a) Evlenen çocuklar,
b) 19 yaşını dolduran çocuklar, (19 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocuklarına 25 yaşını dolduruncaya ve yüksek öğrenim yapmakta bulunan erkek çocuklar için 25 yaşını geçmemek üzere öğrenimlerini bitirinceye kadar ve çalışamayacak derecede malûllükleri resmi sağlık kurulu raporu ile tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur.)
c) Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışan çocuklar (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç.)
d) Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklardır.
17. Özürlü bir birey, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamından emekli iken vefat eden anne ya da babasına ait emekli maaşını hak kazanabilir mi?
Ölüm tarihinde iyileştirilmesi olanaksız hastalıklarının ve veya sakatlıklarının çalışmalarına engel olduğu sağlık kurulunca onaylanacak raporla tespit edilenlere muhtaç olmaları şartıyla, ölüm tarihindeki yaşları ne olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybaşından, sonradan bu şekilde malûl ve muhtaç duruma düştükleri anlaşılanlara kendileri veya veli veyahut vasileri tarafından Sandığa müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
Aylık almakta iken yukarıdaki açıklamalar kapsamına girmedikleri aynı şekilde anlaşılanların aylıkları, yaşları dolayısıyla aylıklarının kesilmesi gereken tarihte kesilmeyerek ödenmeye devam edilir.
18. Özürlü bir birey, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamından emekli iken vefat eden anne ya da babasına ait emekli maaşına hak kazanabilir mi?
Çocuklardan 18 yaşını, öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malûl bulunan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tâbi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan erkek çocuklarla yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tâbi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine aylık bağlanır.
19. Özürlü bir birey, 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu kapsamından emekli iken vefat eden anne ya da babasına ait emekli maaşına hak kazanabilir mi?
Çocuklardan 18 yaşını (veya orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını) doldurmamış veya yaşları ne olursa olsun çalışamayacak durumda malûl bulunan çocukları ile geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak koşulu ile yaşları ne olursa olsun evlenmemiş kız çocuklarının her birine maaş bağlanır.
20. Tedavi giderlerini kendi imkânları ile karşılayamayan ve sosyal güvenlik kapsamında bulunmayan özürlü vatandaşların tedavi giderleri nasıl karşılanmaktadır?
Bu durumdaki vatandaşlarımızın sağlık kuruluşlarındaki tedavi giderlerinin karşılanabilmesi; 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kanunu kapsamında mümkün olmaktadır.
Yukarıda belirtilen kanunlar kapsamındaki sağlık yardımlarından faydalanabilmek için gerekli belgeler ile birlikte ikamet edilen yerin Mülkî İdare Amirliği’ne başvurulması gerekmektedir.
21. Kamu sektöründe ve özel sektörde çalışan özürlülerin gelir vergisinde sakatlık indiriminden yararlanabilmeleri için yapacakları işlemler nelerdir?
Gelir vergisinde “sakatlık indiriminden” yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabı, nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde Mal Müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuracaktır.
22. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden yararlanmak isteyenlerin hangi belgeleri hazırlamaları gerekmektedir?
Sakatlık indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracakları belgeler şunlardır:
Özürlü hizmet erbabı için:
a)Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Özürlü serbest meslek erbabı için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Sakatlık indiriminden yaralanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen özürlüler için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
23. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden kimler yararlanabilmektedir?
Özürlü hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan hizmet erbabı,
* Özürlü serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı,
* Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan, (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) özürlüler yararlanmaktadırlar.
24. Özürlü işçi statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
a) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce Sosyal Sigortalar Kanununa göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. (SSK md.:60)
b) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanması dolayısıyla yaşlılık aylığına hak kazanarak yaşlılık aylığı alanlar Kurumca kontrol muayenesine tâbi tutulabilir. (SSK md.:60)
25. Özürlü memur statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Özürlülük mevzuatı hükümlerine göre Devlet Memurluğuna alınanlardan en az 15 yıl fiilî hizmeti bulunanların istekleri üzerine emekli aylığından yararlanabilirler. Ancak özürlü olmalarına rağmen ilgili mevzuat uyarınca işe alınmayanlar bu haklardan yararlanamazlar.
26. Emeklilik işlemleri için hangi kurumlara başvurulmalıdır?
Emeklilik işlemlerinden, Memur olarak çalışanlar Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün, İşçi olarak çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün, Serbest Meslek Erbabı olanlar BAĞ-KUR Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerine müracaat etmeleri gerekmektedir.
27. İşçi statüsünde çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Kimler Malul sayılır?
A) 1-a) Kurum hastanelerince düzenlenecek usulüne uygun sağlık kurulu raporları ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu çalışma gücünün en az 2/3’ ünü yitirdiği,
b) 34 üncü madde gereğince yapılan tedavi sonunda Kurum sağlık tesisleri sağlık kurullarınca düzenlenecek usulüne uygun rapor ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu çalışma gücünün en az 2/3’ ünü yitirdiği,
c) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını yitirdiği,
Kurumca tespit edilen sigortalı malullük sigortası bakımından malul sayılır.
2- Meslek hastalığı sonucu, meslekte kazanma gücü azalma oranının tespiti Kurumun meslek hastalıkları hastanelerince yapılır.
B) Bu Kanun kapsamında ilk defa çalışmaya başladıkları tarihte mevcut hastalık ve arızası bulunanlar bu hastalık veya arızasının malul sayılmayı gerektirecek düzeyde olmadığını Kurum veya Kurum dışındaki hastanelerden işe girmeden önce alınmış, usulüne uygun sağlık raporu ve dayanağı tıbbi belgelerle kanıtlamakla yükümlüdürler. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte, malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızalarının bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalılar bu hastalık veya arızaları nedeni ile malullük sigortası yardımlarından yararlanamazlar.
Bu gibi sigortalılara malullük sigortasından evvelce ödenmiş bulunan aylıklar geri alınır. (SSK md. :53)
28. İşçi statüsünde çalışanların malullük aylığından yararlanma şartları
Yukarıdaki maddeye göre malul sayılanlardan ;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şartıyla malûllük aylığından yararlanabilmektedirler. (SSK md. :53)
MESLEKÎ EĞİTİM VE REHABİLİTASYON
1. Özürlülere yönelik meslekî eğitim faaliyetlerini hangi kurum/kuruluşlar yürütmektedir?
Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde İşitme Engelliler Çok Programlı Liseleri, Ortopedik Engelliler Meslek Liseleri, zihinsel engellilere yönelik Meslekî Eğitim Merkezleri, İş Eğitim Merkezleri ve Yetişkin Zihinsel Engelliler İş Eğitim Merkezleri özürlülere yönelik meslekî eğitim programları düzenlenmektedir.
Bu kuruluşların meslekî eğitim faaliyetlerinden yararlanmak isteyen kişiler Ankara’daki kuruluşlar için Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerdeki kuruluşlar için il Millî Eğitim Müdürlüklerine başvurabilirler.
2. Özürlülere yönelik meslek edindirme kurslarını hangi kurum/kuruluşlar düzenlemektedir?
Türkiye İş Kurumu ve MEB Çıraklık Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü özürlülere yönelik meslek edindirme kursları düzenlemektedir.
3. Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslekî rehabilitasyon/meslek edindirme faaliyetlerine katılma koşulları nelerdir?
Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme kursların yararlanabilmek için;
a) 15 yaşından gün almış,
b) En az ilkokul mezunu (Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile kalkınmada öncelikli illerde açılacak kurslara okuma-yazma bilenler de katılabilmektedir.),
c) En az %40 oranında özürlü,
d) Yetiştirilecek mesleğe uygun özelliklere sahip,
e) Kuruma kayıtlı açık işsiz olmanız gerekmektedir.
4. Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen meslek edindirme faaliyetlerine katılma koşulları nelerdir?
MEB Çıraklık ve yaygın Eğitim Genel Müdürlüğünün illerde ve ilçelerde Halk Eğitimi Merkezleri aracılığıyla düzenlemekte olduğu yaygın meslekî ve sosyal-kültürel kurslara katılabilmek için bu merkezlere veya il/ilçe millî eğitim müdürlüklerine başvurmak gerekmektedir.
5. Özürlülere yönelik faaliyette bulunan ve meslek edindirme kursları düzenlemek isteyen derneklerin nasıl bir yol izlemesi gerekmektedir?
Özürlülere yönelik meslek edindirme kursları düzenlemek isteyen derneklerin bulundukları illerdeki İş Kurumu İl Müdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir.
6. Kendi işini kurmak isteyen özürlülere ne gibi kolaylıklar sağlanmaktadır?
Kendi işini kurmak isteyen özürlüler için Türkiye Halk Bankası tarafından Özürlü Girişimci Kredisi verilmektedir.
Bu Krediden Faydalanma Koşulları:
* Çalışma gücünüzün en az % 40’ını kaybetmiş olmak,
* Bir işte verimli bir şekilde çalışılabileceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirmek,
* 18 yaşından gün almış (üst yaş sınırı yoktur) olmak gerekmektedir.
Bu krediden faydalanabilmek için nasıl bir iş yapılacağını, hangi tür sanayi veya hizmet sektörü ile ilgili ticari faaliyette bulunulacağını belirleyip, en yakın Halk Bankası şubesine başvurmak gerekmektedir.
Özürlü girişimci kredisinden yararlanacak kişinin öncelikle özürlü kişi tanımına uygun olması ve herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmaması gerekmektedir. Elinde yapacağı işle ilgili belgesi bulunanlara öncelik tanınacak, elinde belgesi olmayanlara beyan ve inceleme sonucuna göre kredi kullandırılabilecektir.
Bu kredi bir işyeri açacaklara verilebileceği gibi, kendi evinde el becerilerine uygun bir iş yapabilecek ve maddi desteğe ihtiyaç duyan özürlülere de verilebilir.
572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 1580 sayılı Belediyeler Kanunu’nda değişiklik yapılarak kendi işinizi kurmada kolaylıklar getirilmiştir. Kanun, belediyelere ait ve belediyeler tarafından işletilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi işyerlerinin özürlüler tarafından işletilmesi konusunda kolaylık sağlanması hükmünü getirmiştir.Ancak, bunun için yaşanılan yerin belediye meclisine başvurmak gerekmektedir.
Ayrıca; 24 Ekim 1998 tarih ve 4382 sayılı Yasa ile Türkiye İş Kurumu bünyesinde özürlülere yönelik meslekî eğitim, meslekî rehabilitasyon, kendi işini kurma ve bunun gibi projeler için maddî kaynak yaratılmıştır.
EĞİTİM
1. Özürlü çocuğumu hangi özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırabilirim?
Millî Eğitim Bakanlığı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağlı resmi kurumlar ile bu kurumlardan açılış izni alan özel özel eğitim okulları, rehabilitasyon merkezleri ve kurslar bulunmaktadır.
2. Millî Eğitim Bakanlığı ve diğer kurumlara bağlı özel eğitim okullarının ve rehabilitasyon merkezlerinin kayıt kabul şartları nelerdir?
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel eğitim okulları için:
a) Sağlık Kurulu Raporu,
* Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden Alınacak Eğitsel Tanılama Raporu,
* Eğitim Alacak Bireyin 3-21 Yaş Arasında Olması,
d) Nüfus Cüzdanı Örneği,
e) 6 Adet Fotoğraf.
Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Kurslar İçin:
* Nüfus Cüzdanı Örneği,
* Öğrenim Belgesi,
* İki Adet Fotoğraf ,
* Sabıka Kayıt Belgesi (Resmi Daire Ve Kurumlarda Görevli veya Resmi ve Özel Eğitim Kurumlarında Öğrenci Olduğunu Belgelendirenler Hariç)
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden Açılış İzni Alan Kurumlar İçin:
* Sağlık Kurulu Raporu,
* İşitme Engelli İse Odyogram,
* Eğitim Alacak Bireyin 3-21 Yaş Arasında Olması,
d) Nüfus Cüzdanı Örneği
3. Korunmaya ihtiyacı olan özürlü çocuğumu hangi bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırabilirim?
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde böyle bir hizmet bulunmaktadır. Gerekli bilgi İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinden alınabilir.
4. Özürlü çocuğumu hafta sonu veya tatilde belirli bir süre ile bırakabileceğim bakım servisleri (kriz servisleri) var mı ?
Özürlü çocuklar için bu tür özel bakım merkezleri bulunmamaktadır.
5. Özürlü çocuğumu bırakabileceğim 0-6 yaş kreş ve gündüz bakım evleri var mı?
0-6 yaş grubundaki özürlü çocuklara yönelik özel gündüzlü kreş ve bakım merkezleri bulunmamaktadır. Ancak bu yaş grubundaki çocukları hizmet kapsamına alan özel özel eğitim merkezleri ve üniversitelerin ilgili bölümlerindeki birimler bulunmaktadır.
6. Özürlülere ilişkin kanunlar hakkında nerelerden bilgi alabilirim?
Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Özürlü Danışma Merkezleri (varsa İllerde Belediyelerin açtığı Merkezler), İl Sosyal Hizmetler Müdürlükleri, Millî Eğitim Bakanlığı İl Millî Eğitim Müdürlükleri’nden bilgi edinebilirsiniz.
7. Özel eğitim öğretmeni yetiştiren üniversiteler ve ilgili bölümler nelerdir?
1.Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (BOLU)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
2.Anadolu Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (ESKİŞEHİR)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
İşitme Engelliler Öğretmenliği
3.Ankara Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Fakültesi (ANKARA)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
4.Gazi Üniversitesi
Gazi Eğitim Fakültesi (ANKARA)
Görme Engelliler Öğretmenliği
Zihin Engelliler Öğretmenliği
5.Karadeniz Teknik Üniversitesi
Fatih Eğitim Fakültesi (TRABZON)
İşitme Engelliler Öğretmenliği
Zihin Engelliler Öğretmenliği
6.Marmara Üniversitesi
Atatürk Eğitim Fakültesi (İSTANBUL)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
7.Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (SAMSUN)
İşitme Engelliler Öğretmenliği
Zihin Engelliler Öğretmenliği
8.Selçuk Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (KONYA)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
8. Özürlü çocuğumu eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırabilmem için devletin verdiği yardım var mı ?
Emekli Sandığı ve SSK sosyal güvencesindeki özürlü çocuğu olan ailelere “Özürlü Çocukların Eğitimi, Tedavi ve Rehabilitasyonu” adı altında devlet yardımı yapılmaktadır.Özürlü çocukların ailelerine gelişim ve eğitim yardımının ödenebilmesi için özel eğitimlerinin, tıbbi rehabilitasyonlarının ve sosyal rehabilitasyonlarının yapılacağı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri gerekmektedir.
2003 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatına göre özürlü çocukların eğitimleri için Emekli Sandığı ve SSK’ya bağlı olanlara ayda en çok 285.000.000 TL ödenmektedir.
9.Yüksek öğrenime devam eden özürlü öğrencilere tanınan haklar nelerdir?
Yükseköğrenim gören başarılı ve ihtiyaç sahibi özürlü öğrencilere, Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne yaptıkları başvurularında özürlü olduklarını belgeledikleri durumlarda öğrenci puanlamaya dahil edilmeksizin öncelikli olarak Öğrenim Kredisi, Katkı Kredisi ve Yurt Tahsisinden yararlanmaları sağlanmaktadır. Öğrenim Kredisi diğer öğrencilerle aynı olup 2002 yılı itibariyle 3 aylık 135.000.000 TL olarak ödenmektedir. Katkı Kredisi ise YÖK’ün belirlediği miktar olup bu miktarı özürlü öğrenci adına Yükseköğrenim ve Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ödemektedir.
Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Yüksek Öğrenim Bursu özürlü olduğunu sağlık kurulu raporu ile belgeleyen özürlülere verilmesinde öncelikler arasında yer almakta ve 2002-2003 öğretim yılında bir özürlü öğrenciye verilen aylık 75.000.000 TL’dir. Bu rakam özürlü olmayan öğrenciler için ise 65.000.000 TL’dir.
Yüksek öğrenim kurumuna girmeye hak kazanan ve kayıt yaptırarak öğrenimine başlayan öğrenci ilk yılında bulunduğu valiliğin bünyesindeki sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfına başvurması durumunda Başbakanlık bursundan yararlandırılmaktadır.
10. Özel eğitim gerektiren bireylerin başvuracakları kurumlar nelerdir?
Millî Eğitim Bakanlığı, Rehberlik Araştırma Merkezleri, En yakın özel eğitim kurumu, en yakın okullardır.
11. Özürlü çocuklar hangi eğitim fırsatlarından yararlanabiliyorlar?
Okullarda genel olarak kaynaştırma eğitimine öncelik verilmektedir.
Görme engellilere okul öncesi dönemde gündüzlü, ilköğretim düzeyinde yatılı ve gündüzlü olarak eğitim verilmektedir. İlköğretim okulunu bitiren görme özürlü öğrenciler, öğrenimlerine normal okullarda kaynaştırma yoluyla devam ederler.
Braille ile yazılmış ders kitapları Görme Engelliler Akşam Sanat ve Basım Evi Matbaasında basılıp ihtiyaç sahiplerine talep halinde ulaştırılmaktadır.
İşitme engellilere okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim düzeyinde gündüzlü ve yatılı olarak eğitim hizmeti verilmektedir.
İşitme engelli öğrenciler meslek liselerine sınavsız olarak yerleşebilmektedirler. Ayrıca, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Engelliler Yüksek Okulunda İşitme özürlüler için yükseköğretim olanağı sunulmaktadır
Ortopedik özürlülere yatılı ve gündüzlü olmak üzere okul öncesi, ilköğretim ve meslek lisesi düzeyinde eğitim olanağı sunulmaktadır.
Zihinsel engelliler, eğitilebilir ve öğretilebilirler olmak üzere iki ayrı grup olarak okullarda eğitim almaktadırlar. Bunlar özür derecelerine göre yapılandırılmış okullar olup İlköğretim Okulları, Eğitim Uygulama Okulları, İş Eğitim Merkezleri, Meslekî Eğitim Merkezleridir.
Ayrıca kaynaştırma okulları veya sınıflarında da eğitim alabilmektedirler.
12. Üniversite sınavında özürlülere yönelik düzenlemeler yapılıyor mu?
Üniversite sınavı sırasında ortopedik ve görme özrü bulunanlar için uygun düzenlenmiş sınav mekanları hazırlanır, görme özürlüler ve az görenler için 30 dakikalık ek sınav süresi verilir, sınav sorularını okuyacak ve söylenecek yanıtları yazacak uygun eğitimde ve düzgün diksiyonlu “yardımcı refakatçi” eşliğinde sınava girme olanağı tanınır.
13. Az gören üniversite öğrencilerine yönelik sınav düzenlemeleri nelerdir?
Az gören üniversite öğrencileri fakülte/yüksek okul/bölüm amirliklerine yazılı olarak başvurarak sınav sorularını büyük puntolu yazılmış olarak sağlayabilirler.
14. Ailelere yardımcı olan danışma ve rehberlik merkezleri var mı?
Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlükleri bu konuda ailelere yardımcı olmaktadır. Kısıtlı sayıda da olsa Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı aile danışma ve rehabilitasyon merkezleri bulunmaktadır.
15. Çocuğumun zeka düzeyini nerede tespit ettirebilirim?
İl Rehberlik ve Araştırma Merkezleri, Üniversitelerin Psikoloji veya Özel Eğitim Bölümlerinde öğrenebilirsiniz.
16. Hastanede yatan çocuğum eğitimine devam edebilir mi?
Uzun süre hastanede yatan çocuklar için bazı hastaneler bünyesinde “Hastane İlköğretim Okulları” bulunmaktadır.
17. Otistik çocukların yararlanabileceği eğitim olanakları nelerdir?
Otistik çocukların bireysel özellikleri mevcut eğitim öğretim ortamlarından yararlanmalarına engel teşkil ettiğinden, bu çocukların bireysel özelliklerine yönelik eğitim-öğretim ortamları oluşturulması amacıyla Bağımsız ve Bağımlı Otistik Çocuklar eğitim Merkezleri açılmaktadır. İlköğretim okulları bünyesinde açılan bağımlı otistik çocuklar eğitim merkezlerinde, otistik özellikler gösteren çocuklara bireysel eğitim verilmekle birlikte kaynaştırma yoluyla da eğitim verilmektedir. Ankara, Malatya, İzmir, Denizli ve İstanbul illerinde bu çocuklara yönelik hizmet veren Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullar bulunmaktadır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Çocuk Psikiyatrisi Anabilim Dalına bağlı “Otistik Çocuklar İçin Tanı, Tedavi Araştırma Ve Uygulama Merkezi” vardır.
18. Çeşitli nedenlerle ilköğretimini tamamlayamayan ve zorunlu ilköğretim yaş sınırını aşarak eğitim-öğretim sisteminin dışında kalan özürlülerin eğitim alabileceği okullar var mıdır, eğitim için nereye başvurulur?
Bu amaçla Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü’ne bağlı hizmet veren Açık öğretim kurumları bulunmaktadır. Eğitim, uzaktan eğitim şeklinde verilmektedir. Kayıt yaptırmak veya bilgi almak için İllerde bulunan Millî Eğitim Müdürlüğü Eğitim Hizmetleri Merkezine başvuru yapılmalıdır. Açık ilköğretim okuluna kayıtlar istenilen belgeleri tamamlayarak haziran ayında yapılmalıdır.
19. İlkokulu ara sınıflarda terk eden özürlü öğrenciler okula devam edebilmek için ne yapmalıdır?
Bulundukları ilçelerdeki Halk Eğitim Merkezlerine başvuru yaparak kursa katılabileceklerdir. Buradan okur-yazarlık belgesi alıp daha sonra açık ilköğretim okullarına kayıt yaptırabilirler.
20. Çocuğumun durumuna uygun özel kuruluşların bulunduğu kentlerin listesini sağlayabilir miyim?
Bu listeyi İl ve İlçe Millî Eğitim Müdürlüklerinden Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinden sağlayabilirsiniz. Ayrıca Başkanlığımız tarafından yayınlanmış olan Özürlülere Hizmet veren Kurum ve Kuruluşlar Rehberinde bu bilgiler bulunmaktadır.
TOPLUMSAL YAŞAMA KATILIM
1. Kimler Gümrük Vergisinden muafen özel tertibatlı araç ithal edebilir?
18.02.2000 tarih ve 23968 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Muafiyetler) Seri No: 2’nin 2 nci maddesinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre muafen özel tertibatlı sakat aracı ithal edecek kişilerin el ve ayaklardaki ortopedik özre dayanan özürler nedeniyle malûl ve sakat olması gerekir.” hükmü mevcuttur.
2. Gümrük Vergisinden muafen özel tertibatlı araç ithal için başvuru nasıl yapılmalıdır?
Özürlünün, durumunu belgeleyen yetkili hastanelerden alınmış sağlık kurulu raporu ve H sınıfı sürücü belgesi ile birlikte Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğüne müracaat etmesi gerekmektedir.
3. Gümrük Vergisinden muafen özel tertibatlı minibüs ithali mümkün müdür?
El ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olmaları nedeniyle bizzat sakat kişi tarafından kullanılamayan, sakat kişinin araca binip, inmesiyle taşınmasını kolaylaştırıcı tertibatı bulunan ve sakat kişinin üçüncü dereceye kadar kan veya sıhri hısımlarından bir sürücü veya sakat kişi tarafından iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü tarafından kullanılan minibüsler gümrük vergilerinden muaftır.
Özürlünün, durumunu belgeleyen yetkili hastanelerden alınmış sağlık kurulu raporu ile birlikte Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğüne müracaat etmesi gerekmektedir.
Muafiyetler:
Söz konusu araçlar gümrük vergilerinin yanısıra; Özel Tüketim Vergisi, Katma Değer Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Taşıt Alım Vergilerinden muaftır.
4. Yurt içinden alacağım özel tertibatlı araçlar hangi vergilerden muaftır, bu araçları nasıl edinebilirim ?
Özürlü vatandaşlarımızın yurtiçinden temin edeceği kullanılmamış özel tertibatlı araçların ilk iktisabı Özel Tüketim Vergisinden istisna edilmiştir. Ancak bu istisnadan yararlananlar, 5 yıl süre ile ikinci bir defa bu istisnadan yararlanamayacaktır.
İlk iktisabında ÖTV istisnasından yararlananların, bu taşıtı istisnadan yararlanmayan bir kişi veya kuruma devretmesi halinde, bu devir dolayısıyla adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, ilk iktisaptaki matrah üzerinden, kayıt ve tescil tarihindeki orana göre, bu tarihte tarh ve tahakkuku yapılacak olan ÖTV nin tahsil edileceği açıklanmıştır.
Muafiyetler:
Söz konusu araçlar için %18 oranında Katma Değer Vergisi uygulanmakta; Özel Tüketim Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Taşıt Alım Vergilerinde muafiyet uygulanmaktadır.
Kullanılmış araçlar için herhangi bir vergi ödenmemektedir.
5. H Sınıfı sürücü belgesini nereden ve nasıl alabilirim ?
Özel tertibatlı araç kullanabileceğinize dair sağlık kurulu raporu ile birlikte sürücü kurslarına müracaat edebilirsiniz.
H sınıfı sürücü belgesine ilişkin düzenlemeler Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yer alır.
6. Malûl ve sakatlar tarafından Gümrük Vergisinden muafen ithal edilecek başka eşya var mıdır?
Özürlülerin eğitimi, çalışması veya fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak özel suretle imal edilmiş olup, malûl ve sakatların kendi kullanımları için getirdikleri veya onlara yardım sağlanması amacına yönelik olarak kamu yararına faaliyette bulunan dernekler ile Sağlık Bakanlığınca yetki verilmiş kurum ve kuruluşlarca ithal edilen ve Kararnamede sayılan eşyalar gümrük vergilerinden muaftır.
Bu eşyalar:
* Görmeyenler ve kısmen görenler için eğitsel, bilimsel veya kültürel gelişimlerine yönelik olmak üzere özel surette imal edilmiş matbu yayınlar, kabartma baskılar ve kağıtları, braille kağıdı, beyaz bastonlar, yazı ve kelime işlem makineleri, konuşan kitaplar, kasetçalarlar, büyütücü televizyon ekranları, elektronik yer saptayıcı ve engel dedektörü, saatler ve diğer parçalar vb.
* Ortopedik cihazlar (motorlu veya motorsuz koltuklar, bisiklet, motosiklet, koltuk değnekleri, protez organlar vb.)
* İşitme özürlülerin işitmesini kolaylaştırmaya mahsus cihazlar.
* Vücut kusur veya noksanlığını gidermek amacıyla üstte veya elde taşınan veya vücudun içine yerleştirilen diğer cihazlar.
* Eğlence merkezleri için özel oyun ekipmanları gibi eşyalardır.
Özel olarak malûl ve sakatların kullanımına mahsus olan ve eşya ile birlikte getirilen parça, yedek parça ve standart aksesuarlara veya bu eşyanın bakım, kontrol, ayarlama ya da tamiri için gerekli olan aletler de muafiyet kapsamındadır. Söz konusu parça, yedek parça ve aksesuarlar ile sair aletlerin eşyanın ithalinden sonra getirilmesi halinde muafiyetin uygulanması için bunların muafen ithal edilen eşya ile ilgili olduklarının tevsik edilmesi gerekir.
Bu eşyaların muafen ithaline ilişkin talepler, doğrudan eşyanın getirildiği Gümrük İdaresine yapılır. Gümrük İdaresi’nce eşyanın Kararname kapsamında ve kararnamede sayılan eşya olması halinde ithaline izin verilir.
7. Sakatlık aylığı nedir?
2022 sayılı “65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yasa” kapsamında bağlanan bir aylıktır.
8. Sakatlık aylığından faydalanma koşulları nelerdir?
Yasaya göre; 65 yaşını doldurmuş, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmayan, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan doğruya bağlanmış herhangi bir devamlı gelire sahip bulunmayan ve muhtaçlığını İl veya İlçe İdare Heyetlerinden alacakları belgelerle kanıtlayan Türk vatandaşlarına hayatta bulundukları sürece, 750 gösterge rakamının her yıl Bütçe Kanunu ile tespit edilecek katsayı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.
Bunlardan evli olup, eşleri yukarıdaki şartlara haiz olanların aile reislerine ise bu aylık %50 arttırılarak bağlanır.
Herhangi bir şekilde bu maddede yazılı miktarlardan fazla devamlı gelir sağlayan veya sağlanması mümkün olan kimselerin geçim kaynağı var sayılır ve kendilerine aylık bağlanmaz.
65 yaşını doldurmadığı halde başkalarının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde malûl olduklarını tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanlarla durumlarına uygun bir işe yerleştirilemeyen sakatlardan, yukarıdaki şartları taşıyan Türk vatandaşlarına da bu kanun hükümlerine göre aynı ölçüde aylık bağlanır.
9. İçinde Bulunduğumuz yıl itibariyle aylık tutarı ne kadardır?
Hâlen (2003) üç aylık olarak ödenmekte olan aylığın aylık tutarı 51.450.000 TL.’dir.
10. Sakatlık aylığından yararlanmak için nereye ve hangi belgelerle müracaat etmem gerekir ?
Aylık Emekli sandığı Genel Müdürlüğü tarafından ödenmektedir. Müracaatlar bulunulan ilin Valiliği veya ilçede Kaymakamlık aracılığıyla olur. Gerekli belgeler:
* Nüfus Cüzdan örneği (Muhtardan tasdikli)
* Üç Resim ve Dilekçe ile müracaat edeceklerdir.
Kaymakamlık, kişiyle ilgili olarak (vergi, tapu, banka vb.) yazışmaları yapar. Uygun görülmesi halinde Ankara TC Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne intikal ettirir.
Emekli Sandığı, aylık bağlanmasına karar verilmesi halinde, kişiye tanıtım kartı gönderir ve müracaat tarihinden itibaren geçerli olmak üzere maaş bağlar.
11. Tekerlekli sandalyenin bedeli ne kadardır ?
Her yıl Bütçe Uygulama Talimatı’nda belirlenen miktarlarda Sağlık Kurulu raporuna göre ödeme yapılmaktadır. Aşan kısmı ilgili tarafından karşılanır.
2003 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatına Göre Ödenen Miktar:
* Özelliği olmayan motorsuz tekerlekli sandalye 200.000.000 TL.
* Özelliği olan motorsuz tekerleksiz sandalye 700.000.000 TL.
12. Tekerlekli sandalyenin bedelini kim öder?
Bağlı bulunulan sosyal güvenlik kurumunca karşılanır. Herhangi bir sosyal güvenceye tâbi olmama halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından sağlanması Valilik ve Kaymakamlıklardan talep edilebilir.
13. İşitme cihazının bedeli ne kadardır ?
Her yıl Bütçe Uygulama Talimatı’nda belirlenen miktarlarda Sağlık Kurulu raporuna göre ödeme yapılmaktadır. Aşan kısmı ilgili tarafından karşılanır.
2003 Malî Yılı Bütçe Uygulama Talimatına Göre Ödenen Miktar: 750.000.000 TL’dir.
Cihazın kalıbı ve pil bedelleri, ilgili uzman tabip raporuyla gerek görülmesi kaydıyla ödenebilir.
14. İşitme cihazının bedelini kim öder?
Bağlı bulunulan sosyal güvenlik kurumunca karşılanır. Herhangi bir sosyal güvenceye tâbi olmama halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından sağlanması Valilik ve Kaymakamlıklardan talep edilebilir.
15. Sosyal güvenlik kuruluşuna tâbi olmama halinde ortez - protez ve diğer araç –gereçlerin bedelini kim karşılar?
Sosyal güvenlik kuruluşlarından birine tâbi olunması halinde; söz konusu araçların bedeli bağlı olunan sosyal güvenlik kurumu tarafından ödenmekte olup, karşılanmayan kısmı için İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurulabilir.
Herhangi bir sosyal güvenliği olmayan kişiler; İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvuruda bulunarak, söz konusu araçların bedelini talep edebilirler.
16. Muhtaç durumda iseniz aynî ve nakdî yardımlardan nasıl yararlanabilirsiniz?
Muhtaç durumda olup , herhangi bir sosyal güvenliği olmayan kişiler; İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvuruda bulunarak, ayni ve nakdi yardımlardan yararlanabilirler.
Ayrıca, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’nce muhtaç durumdaki ailelerin çocuklarının bakımına destek için ayni ve nakdi yardımlar yapılmakta olup, muhtaç olup, özürlü çocuğunun bakımında güçlükler yaşayan aileler bu yardımdan yararlanmak için İllerinde bulunan İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracaat edebilirler
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından ilgili yönetmeliğe dayanılarak verilen yardımın miktarı 2002yılı itibarı ile 60.000.000 Tl.dir. Bu yardımdan yararlanmak için ilinizdeki Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne müracaat etmeniz gerekmektedir.
18. Özürlüler İçin Kimlik Kartı Nasıl Alabilirim?
30.10.2005 tarihinde 25981 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özürlüler Veritabanı Oluşturulmasına ve Özürlülük Bilgisinin Nüfus Cüzdanında Yer Almasına Dair Yönetmelik" hükümlerine göre özürlüler için kimlik kartı Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından düzenlenmeyecektir. Bunun yerine Özülülük Bilgisinin yer aldığı Nüfus Cüzdanı, Nüfus Müdürlükleri tarafından verilecektir.
18. Özülülük Bilgisinin yer aldığı Nüfus Cüzdanı kimlere hangi kurum tarafından verilmektedir ?
Özürlülük bilgisinin yer aldığı Nüfsu Cüzdanı, % 40 ve üzerinde çalışma gücü kaybı olan her yaştaki özürlüye verilmektedir. Özürlü bilgisinin Nüfus cüzdanında yer almasını isteyen özürlü vatandaşlarımız, ikamet ettikleri ilin il Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne, sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile müracaat edeceklerdir. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hiztler ve Çocuk esirgeme Kurumu tarafından MERNİS veritabanına aktarıldıktan sonra Özürlü Vatandaşlarımız istemeleri halinde herhangi bir Nüfus Müdürlüğüne başvurarak Nüfus cüzdanlarında özürlülük bilgisinin yer almasını sağlayabilirler.
19. Özürlüler İdaresi Başkanlığından aldığım Özürlüler için Kimlik Kartı geçerli midir ?
Başkanlığımız tarafından mevcut özürlüler için verilmiş olan kimlik kartları geçerlidir. Özürlüler için kimlik kartının içerdiği bilgilerin değişmesi, kaybedilmesi, çalınması durumunda yeniden “özürlüler için kimlik kartı" düzenlenmez. Özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanı, nüfus müdürlüklerinden talep edilir.
20. Özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanı için hangi belgelerle nereye başvurmalıyım?
Özürlülük Bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanını alabilmek için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sağlık kurulu rapor yönetmeliğine göre alacağınız sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile ikamet ettiğiniz ilin, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracat ediniz.. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu tarafından MERNİS veritabanına aktarıldıktan sonra Özürlü Vatandaşlarımız istemeleri halinde herhangi bir Nüfus Müdürlüğüne başvurarak Nüfus cüzdanlarında özürlülük bilgisinin yer almasını sağlayabilirler.
21. Nüfus cüzdanındaki özürlülük bilgisi değiştiğinde ne yapmam gerekiyor?
Özür oranı ile ilgili bilgilerinizde değişiklik olması durumunda, buna ilişkin sağlık kurulu raporu ile ikamet ettiğiniz ilin il sosyal hizmetler müdürlüğüne müracaat etmeniz yeterlidir. Bu bilgilerin bilgisayar ortamına girilmesinden sonra istediğiniz bir nüfus müdürlüğünden yeni özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanınızı alabilirsiniz.
22. Özürlüler için Kimlik Kartımı kaybettiğimde ne yapmalıyım?
Başkanlığımız tarafından verilen Özürlüler için Kimlik Kartı kaybedildiğinde yenisi düzenlenez. Bunun yerine Özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanı, nüfus müdürlüklerinden talep edilir.
23. Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanının veya Özürlüler İçin Kimlik Kartının sağladığı kolaylıklar nelerdir ?
Özürlülerin hangi hak ve indirimlerden faydalanacakları, ilgili kurum, kuruluş veya yerel yönetimler tarafından belirlenir. Bu konuda zorunlu genel bir hak ve indirim söz konusu değildir. Bunun yanında bazı Kamu kurumlarının özürlülere sağladığı kolaylıklar aşağıda belirtilmiştir. Bu indirimler ve/veya oranları zaman zaman ilgili kurumlar tarafından değiştirilebilir.
* Özürlülük bilgisi Ulusal Özürlüler Veri Tabanında tutulacağı için çeşitli kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerinin özürlülere yönelik hizmetlerinden (mesleki rehabilitasyon, yardım vs.) faydanabileceklerdir.
* Özürlülük bilgisi MERNİS veritabanında da tutulacağı için, MERNİS Veritabanını kullanan kamu kurum ve kuruluşları özürlülere sağladıkları hak ve hizmetlerden faydalandırmak için özürlülerden herhangi bir belge istemeyeceklerdir.
* Devlet Demir Yolları ana hat yolu trenleri ile seyahatlerde %20 indirim,
* THY ile seyahat halinde belirlenen esas doğrultusunda yaklaşık %30 indirim,
* Turkcell ve Telsim cep telefonlarında indirimli ücretle görüşme,
* Milli Parklar, Devlet Tiyatroları, müzeler ve spor müsabakalarından (refakatçisi ile birlikte) ücretsiz yararlanma.
* Bazı Belediyeler, özürlüleri iç hat otobüs, vapur vb. ulaşım hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli faydalandırmaktadır.
24. Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanının veya Özürlüler İçin Kimlik Kartı, sağlık kurulu raporu yerine geçer mi?
Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanının veya Özürlüler İçin Kimlik Kartı, sağlık kurulu raporu yerine geçmez.
25. Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanı Almak Zorunda mıyım?
Özürlülük bilgisinin Nüfus cüdanınızda yer alması isteğinize bağlıdır. Özürlülük bilgisinin nüfus cüzdanında yer almasını istemiyorsanız özürlülere tanınan hak ve hizmetlerden sağlık kurulu raporunu ibraz ederek faydalanabilirsiniz.
26. Özürlülük Bilgimin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması bana ne gibi avantajlar sağlar?
*
Özürlülük bilginizin Ulusal Özürlüler Veri Tabanında yer alması durumunda, çeşitli kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerinin özürlülere yönelik hizmetlerinden (mesleki rehabilitasyon, yardım vs.) haberdar olabilecek ve bunlardan herhangi bir belge ibraz etmeksizin faydanabileceksiniz.
*
Özürlülük bilginizin MERNİS veritabanında yer alamsı durumunda, MERNİS Veritabanını kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının özürlülere sağladıkları hak ve hizmetlerden faydalanmak için herhangi bir belge ibraz etmeden doğrudan faydalanabileceksiniz.
27. Özürlülük Bilgimin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması alması için ne yapmalıyım?
Özürlülük Bilginizin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sağlık kurulu rapor yönetmeliğine göre alacağınız sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile ikamet ettiğiniz ilin, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracat ediniz.. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu meslek elemanları tarafından Ulusal Özürlüler Veritabanına ve MERNİS veritabanına girilecektir.
28. Özürlülük Bilgimin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması almasını ama Nüfus Cüzdanında yer alamsını istemiyorum. Bunun için ne yapmalıyım?
Özürlülük Bilginizin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sağlık kurulu rapor yönetmeliğine göre alacağınız sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile ikamet ettiğiniz ilin, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracat ediniz.. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu meslek elemanları tarafından Ulusal Özürlüler Veritabanına ve MERNİS veritabanına girilecektir. Nüfus Cüzdanı almak için nüfus müdürlüğüne müracat etmeniz halinde nüfus müdürlüğü size özürlülük bilginizin nüfus cüzdanında yer almasını isteyip, istemediğinizi soracaktır. Özürlülük bilginizin nüfus cüzdanında yer almasını istememeniz durumunda bu bilgi nüfus cüzdanınıza yazılmayacaktır.
ÖZÜRLÜLÜK, ERKEN TANI VE ÖZÜRLÜLERİN TIBBÎ REHABİLİTASYONU
1. Özür nedir?
Anatomik, fizyolojik, psikolojik ve sosyal bozukluklar sonucunda bireyin etkinliklerinde kalıcı azalma ya da kayıptır.
2. Özürlü kime denir?
Özürlü birey, doğum öncesi veya doğum sonrası çeşitli nedenlerle psikolojik, bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerinde belli ölçüde fonksiyon kayba uğraması nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlamada ve günlük gereksinimleri karşılamada güçlükleri olan bireyi ifade etmektedir.
3. Özür türleri nelerdir?
* Görme Özürlüler
* Konuşma Özürlüler
* İşitme Özürlüler
* Ortopedik Özürlüler
* Sürekli Hastalığı Olanlar
* Zihinsel Özürlüler
* Klinik Bakıma İhtiyaç Duyanlar
* Duygusal, Sosyal ve Ruhsal Sorunu Olanlar
4. Özür nedenleri nelerdir?
Türkiye’de özürlülüğün nedenleri üç ana grup altında toplanabilir:
Doğum Öncesi Nedenler:
* Sizde ve ailenizde var olan kalıtımsal hastalıklar ,
* Akraba Evliliği ( Özellikle kalıtımsal hastalığı olan akrabalar arasında özürlülük riski artmaktadır),
* Anne ve baba arasındaki kan ve RH uyuşmazlığı,
* Hamilelik sırasında doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması ,
* Annenin doğum yaşının 17’nin altında veya 36 yaşın üzerinde olması,
* Hamilelik sırasında annenin sigara, alkol, uyuşturucu kullanması,
* Annenin daha önceki doğumlarına ait kötü öykünün bulunması,
* Hamilelik sırasında iyonize röntgen ışınlara maruz kalma,
* Hamilelik sırasında yetersiz beslenme,
* Hamilelik sırasında ateşli, bulaşıcı hastalık geçirme,
* Hamilelik sırasında kaza, aşırı stres, zehirlenme ve travmaya maruz kalma,
* Gebeliğin sağlı
Ana Sayfa / Yasal Mevzuat / Özürlü Kimlik Kartı
Güncel - Sıkça Sorulan Sorular
Özürlülerin Hakları
Ülkemizde özürlülerin eğitim, sağlık, rehabilitasyon, istihdam vb. alanlarda sahip oldukları haklar çeşitli yasa, tüzük, yönetmelik ve genelgelerle güvence altına alınmıştır. Özürlülerin bu haklardan yararlanabilmeleri için öncelikle bu düzenlemelerden haberdar olmaları gerekmektedir. Özürlülerin sahip oldukları haklar konusunda bilgili ve bilinçli olmaları, haklarını etkin bir şekilde kullanmaları, yeni hakların edinilmesinde büyük rol oynayacaktır. Vatandaşlık haklarını kullanan ve sorumluluklarını yerine getiren özürlüler, toplumun özürlülere karşı olumlu bir bakış açısı geliştirmesinde de öncülük etmiş olacaktır. Aşağıda çeşitli başlıklar altında Kurumumuza Sıkça Sorulan Sorular yer almaktadır:
* İstihdam
* Sosyal Güvenlik
* Meslekî Eğitim ve Rehabilitasyon
* Eğitim
* Toplumsal Yaşama Katılım
* Özürlülük, Erken Tanı ve Özürlülerin Tıbbî Rehabilitasyonu
İSTİHDAM
1. Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için ne yapılmalıdır?
Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak işe girebilmek için, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlüler Hakkında Uygulanacak Sınav Yönetmeliği” kapsamında düzenlenen merkezî sınava girmek gerekmektedir. Bu sınavın ilki, 01 Ekim 2000 tarihinde ÖSYM tarafından gerçekleştirilmiştir.
2.İşçilik sınavı ile ilgili bilgilere nasıl ulaşılabilir?
İşçilik sınavı ile ilgili bilgilere bulunduğunuz ildeki Türkiye İş Kurumu ünitelerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca, sınava ilişkin duyuru Resmî Gazetede de yayımlanmaktadır.
3. İşçilik sınavına gireceklerde aranacak şartlar ve müracaat sırasında istenilecek belgeler nelerdir?
Sınava girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek özürlülerde aranacak şartlar ve istenilecek belgeler aşağıda belirtilmiştir:
a) Aranacak şartlar:
1) Bedensel, duygusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri nedeniyle çalışma gücünün en az %40'ından yoksun olmak,
2) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
3) 18 yaşını (bir meslek veya sanat okulunu bitirenler için 15 yaşını) doldurmuş olmak,
4) En az orta öğretim (lise veya dengi okul) mezunu olmak,
5) Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
6) Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya istimal veya istihlak kaçakçılığı, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü olmamak,
7) Kurum ünitelerinden birine özürlü olarak kayıtlı olmak (ilk defa başvuracakların; nüfus cüzdanı aslı veya noter tasdikli sureti, özürlü kimlik kartı veya sağlık kurulu raporu, 4 adet renkli fotoğraf, varsa diploma ile mesleğine ilişkin belgelerin aslı veya noter tasdikli suretiyle birlikte başvurmaları gerekir).
b) Sınava girmek isteyen ve yukarıda belirtilen şartları taşıyan özürlüler sınav tarihinden en çok 6 ay önce çekilmiş 1 adet renkli fotoğraf ile birlikte Kurum ünitesine ve/veya ÖSYM bürosuna başvururlar.
4. İşçilik sınavdan kimler muaftır?
Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezî sınavdan muaftır.
5. İşçilik sınavdan muaf olanlar, kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeleri için nasıl bir yol izlemelidir?
Okur-yazar, ilköğretim mezunu ve zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar merkezî sınava tâbi değildir. Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun başvuranlardan Kurumca gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste noter huzurunda kur’a çekimine tâbi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde kur’a çekimini izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur’a çekimi sonucunda her açık iş için iki kişi belirlenir. Bu şekilde belirlenenler bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde belirtilen komisyon tarafından yapılacak mülakata alınırlar. Mülakat sonunda işin gereklerini yerine getirebilecek niteliklere sahip oldukları belirlenenler işe alınırlar. Mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi sayısının yarısını geçmeyecek sayıda yedek listesi oluşturulur. Kur’a ile ilgili olarak noterin düzenlediği belgenin bir nüshası işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza edilir.
Herhangi bir özel bilgi ve beceri gerektirmeyen vasıfsız işlerde istihdam edilecek özürlüler ise, yazılı sınav dışında ayrıca sözlü sınava tâbi tutulmadan kurumca, yazılı sınav puanlarına göre hazırlanan listeler esas alınmak suretiyle, başarı sırasına göre belirlenir.
6. İşçilik sınavına girenler, kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmek için neler yapmalıdır?
İşçilik sınavı sonuçları, ÖSYM tarafından öğrenim durumu, alınan puan ve özür gruplarını belirterek Türkiye İş Kurumu (İş ve İşçi Bulma Kurumu) Genel Müdürlüğü’ne bildirilmektedir. Sınav sonuçları ayrıca sınava katılmış olan adaylara da gönderilmektedir.
Bununla birlikte, kamu kurum ve kuruluşları tarafından Türkiye İş Kurumu’na bildirilen açık kontenjanlar Resmî Gazete’de yayımlanmaktadır.
Kurum, işgücü talebinin intikali üzerine başvuran adaylar içerisinde talep şartlarını haiz en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere talep sayısının iki katına kadar adayın isim ve adreslerini içeren listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderir. Geçici işçi statüsünde alınacak olan özürlüler için bu Yönetmelik kapsamında hazırlanacak listeler Kurumca il düzeyinde de belirlenebilir.
Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen listelerin kendilerine ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınavları yapmak zorundadır. Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların meslekî bilgileri ile davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması hâlinde bilgi ve becerileri ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en yüksek puanı alandan başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır
Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak istihdam edilebilmeniz için gerekli işlemin yapılabilmesi ve daha detaylı bilgi konusunda Türkiye İş Kurumu nezdinde gerekli girişimlerde bulunmanız gerekmektedir.
7. İşçilik sınavının geçerlilik süresi ne kadardır?
Yazılı sınav sonuçları, izleyen yazılı sınavın sonuçlarının Kuruma bildirildiği tarihe kadar geçerlidir. Açık kontenjanların doldurulması için gerektiğinde her yıl sınav yapılabilir.
8. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işyerlerinin özürlü çalıştırma zorunluluğu ne kadardır?
19.03.2004 tarihli Bakanlar Kurulu Kararına göre, 4857 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi kapsamına giren işyerlerinde oranlar; kamu işyerlerinde özürlüler için % 4, eski hükümlüler için % 2 olarak; özel sektör işyerlerinde özürlüler için % 3, eski hükümlüler için % 1, terör mağdurları için de % 1 olarak belirlenmiştir. Özel sektör işyerlerinde kalan % 1'lik oran, işverenlerin tercihine göre, özürlü veya eski hükümlü çalıştırma yönünde kullanılacaktır.
9. Özürlüler için Devlet Memurluğu sınavları nasıl yapılmaktadır?
Özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin düzenleme 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 53 üncü maddesinde yer almaktadır. Bu maddeye dayanarak çıkarılan “Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları ile Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik” ile özürlülerin devlet memurluğuna alınmalarına ilişkin hususlar düzenlenmiştir.
10. Devlet memurluğu sınavları hangi zamanlarda ne zaman açılmaktadır?
Kurumlarca, özürlülere tahsis edilen boş kadrolara, ilk defa Devlet memuru olarak atanacaklar için açılan sınavla eş zamanlı veya özürlü açığı bulunduğu sürece her yılın Nisan-Mayıs, Temmuz-Ağustos, Ekim-Kasım dönemlerinden bir veya bir kaçında sınav yapılır.
11. Devlet memurluğu sınavları yapılırken kurumların dikkat etmesi gereken hususlar nelerdir?
Sınav esnasında özür gruplarına göre, refakatçi bulundurulmasına izin verilir. Bu sınavların, özürlü grupları dikkate alınarak sınav sorusu hazırlanması ve değerlendirmesi için özel sınav kurulu teşkil edilerek yapılması esastır.
12. Devlet memurluğu sınavlarına ilişkin duyurulara nasıl ulaşılabilir?
Devlet memurluğuna ilişkin duyurulara Resmî Gazete ve Özürlüler İdaresi Başkanlığı aracılığıyla ulaşılabilir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi kurum ve kuruluşlarda istihdam edilmesi gereken özürlü oranı ne kadardır?
Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının %3 oranında sakat memur çalıştırma zorunlulukları vardır.
14. Kamu kurum ve kuruluşlarının özürlü memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden sorumlu ve yetkili kurum hangisidir?
Kamu kurum ve kuruluşlarının özürlü memur çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı sorumludur.
15. Kamu ve özel sektör işverenlerinin özürlü işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden sorumlu ve yetkili kurum hangisidir?
Kamu ve özel sektör işverenlerinin özürlü işçi çalıştırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin takip ve denetiminden ÇSGB Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü sorumlu ve yetkilidir.
16. Özürlü işçi veya memur çalıştırmamanın işverene getirdiği bir müeyyide var mıdır?
Kamu ve özel sektör işverenlerinden sorumluluğunu yerine getirmeyenlerden her ay çalıştırmadığı her özürlü için belli bir miktar para cezası kesilmektedir. Bu ceza, 2005 yılı için 1.070YTL’dir.
Özürlü memur çalıştırmamanın herhangi bir müeyyidesi bulunmamaktadır.
17. Özürlü istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları hangi amaçlar için kullanılmaktadır?
Özürlü istihdam etme sorumluluğunu yerine getirmeyen işverenlerden toplanan ceza paraları, sakatların meslekî eğitim ve meslekî rehabilitasyonu, kendi işini kurma ve bu gibi projelerde kullanılmak üzere Türkiye İş Kurumuna aktarılmaktadır.
18. İşyerlerinde özürlülere yönelik ne tür düzenlemeler yapılmaktadır?
“ Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik”e göre özürlü memur çalıştırmak zorunda olan kurum ve kuruluşlar çalışma yerlerini özürlülerin çalışmalarını kolaylaştıracak şekilde düzenlemek, gerekli tedbirleri almak ve özürlülerin çalışmaları ile ilgili özel yardımcı araç-gereçleri temin etmek zorundadır.
“Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik”e göre işverenler, işyerlerini imkânları ölçüsünde, özürlülerin çalışmalarını kolaylaştırabilecek şekilde hazırlamak, sağlıkları için gerekli tedbirleri almak, çalışmaları için gerekli araç ve gereçleri sağlamak zorundadırlar.
19. Özürlü işçi ve memurların durumlarına uygun işlerde çalıştırılmaları yasal olarak güvence altına alınmış mıdır?
“ Özürlülerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları İle Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik”e göre, belirli bir mesleği olan özürlülerin meslekleri ile ilgili işlerde çalıştırılmaları esastır. Belirli bir mesleği olmayan veya mesleğine uygun kadro bulunmayan özürlüler, özür durumlarına göre, yapabilecekleri hizmetlere ait mevcut kadrolarda çalıştırılır. Özürlüler, özürlülüklerini artırıcı veya ek özür getirici işlerde çalıştırılmazlar.
“Özürlü, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik”e göre işverenler, imkânlar ölçüsünde özürlüleri mesleklerinde veya mesleklerine yakın işlerde çalıştırmak, işleriyle ilgili bilgi ve yeteneklerini geliştirmek zorundadır.
20. Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan özürlülerin yasal hakları nelerdir?
Özelleştirilen veya özelleştirilme kapsamına alınan kamu kuruluşlarında çalışan özürlüler kapatma ve tasfiye halleri dışında işten çıkarılamaz. Kapatma ve tasfiye hâllerinde ise, işten çıkarılama durumunda iş kaybı tazminatı, kanunun diğer çalışanlara tanıdığı hakların iki katı oranında ödenir.
SOSYAL GÜVENLİK
1. Tedavi giderlerini kendi imkânları ile karşılayamayan ve sosyal güvenlik kapsamında bulunmayan özürlü vatandaşların tedavi giderleri nasıl karşılanmaktadır?
Bu durumdaki vatandaşlarımızın sağlık kuruluşlarındaki tedavi giderlerinin karşılanabilmesi; 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kanunu kapsamında mümkün olmaktadır.
Yukarıda belirtilen kanunlar kapsamındaki sağlık yardımlarından faydalanabilmek için gerekli belgeler ile birlikte ikamet edilen yerin Mülkî İdare Amirliği’ne başvurulması gerekmektedir.
2. Kamu sektöründe ve özel sektörde çalışan özürlülerin gelir vergisinde sakatlık indiriminden yararlanabilmeleri için yapacakları işlemler nelerdir?
Gelir vergisinde “sakatlık indiriminden” yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabı, nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde Mal Müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuracaktır.
3. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden yararlanmak isteyenlerin hangi belgeleri hazırlamaları gerekmektedir?
Sakatlık indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracakları belgeler şunlardır:
Özürlü hizmet erbabı için:
a)Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Özürlü serbest meslek erbabı için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Sakatlık indiriminden yaralanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen özürlüler için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
4. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden kimler yararlanabilmektedir?
Özürlü hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan hizmet erbabı,
* Özürlü serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı,
* Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan, (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) özürlüler yararlanmaktadırlar.
5. Özürlü işçi statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
a) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce bu Kanunun 53 üncü maddesine göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
b) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanması dolayısıyla yaşlılık aylığına hak kazanarak yaşlılık aylığı alanlar Kurumca kontrol muayenesine tâbi tutulabilir.
6. Özürlü memur statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Özürlülük mevzuatı hükümlerine göre Devlet Memurluğuna alınanlardan en az 15 yıl fiilî hizmeti bulunanların istekleri üzerine emekli aylığından yararlanabilirler. Ancak özürlü olmalarına rağmen ilgili mevzuat uyarınca işe alınmayanlar bu haklardan yararlanamazlar.
7. Emeklilik işlemleri için hangi kurumlara başvurulmalıdır?
Emeklilik işlemlerinden, Memur olarak çalışanlar Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün, İşçi olarak çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün, Serbest Meslek Erbabı olanlar BAĞ-KUR Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerine müracaat etmeleri gerekmektedir.
8. İşçi statüsünde çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Malûl sayılanlardan;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şartıyla malûllük aylığından yararlanabilmektedirler.
9. İşçi statüsünde çalışanlar hangi koşullarda malûl sayılmaktadır?
Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tespit edilen; iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60 kaybeden ve çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş düzeyde sayılmayanlardan yapılan tedavi sonucunda, kurum sağlık tesisleri kurullarınca düzenlenecek raporlarda çalışabilir durumda olmadığı belirtilen sigortalı malûl sayılır. Ancak; sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunduğu, önceden veya sonradan yeterli belgelerle tespit edilen sigortalı bu hastalık veya arızası sebebiyle malûllük sigortası yardımlarından yararlanamaz.
10. Memur statüsünde çalışanlar hangi koşullarda malûl sayılmaktadırlar?
Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya duçar oldukları tedavisi imkânsız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamayacak duruma giren iştirakçilere Malûl denir ve haklarında Emekli Sandığı Kanununun malûllüğe ait hükümleri uygulanır.
11. Memur statüsünde çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Adî malûllük aylığı, fiili hizmet müddetleri toplamına göre ve malûllük dolayısıyla vazifeden ayrıldıkları tarihteki keseneğe esas aylık veya ücretleri üzerinden aşağıda gösterilen nispetlerde bağlanır.
Asgari beş sene emekliliğe esas bir hizmette bulunmak şartıyla tedavisi gayri mümkün bir malûliyete duçar olup herhangi bir şekilde kazanç ve başkasının yardımı olmaksızın idamei hayat imkânı kalmayan adî malûllere; 15 sene fiili hizmeti bulunan malûller gibi maaş tahsis olunur. Ancak, bu maaşlar dul ve yetimlere intikal etmez.
Fiilî ve itibarî hizmet hizmetleri toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için adî malûllük aylığı bağlanmasında esas tutulan vazife aylık veya ücreti tutarlarının %1’inin 12 de biri adî malûllük aylığına ayrıca eklenir.
12. Serbest meslek erbabı olarak çalışanlar hangi koşullarda malûl sayılmaktadır?
Bağ-Kur Kanununa göre çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tespit edilen sigortalı malûl sayılır.
Şu kadar ki, sigortalılığın başladığı tarihte malûl sayılacak derecede hastalık veya arızası bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalı, bu hastalık veya arızası nedeniyle malûllük sigortası yardımlarından yararlanamaz.
13. Serbest meslek erbabı olarak çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Malûllük aylığından yararlanabilmek için;
a) Malûl sayılmak,
b) Bu kanuna göre en az 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olmak,
c) Malûllük aylığından yararlanmak için yazılı istekte bulunmak şarttır.
Bağ-Kur’da fiili sigortalılığı devam ederken bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybedenler için 5 tam yıl sigorta primi ödemiş olmak koşulu aranmaz.
14. 1479 sayılı Bağ-Kur kanunu kapsamında bulunan bireylerin sağlık yardımından kimler yararlanır?
a) 1475 sayılı kanuna tâbi sigortalılar ile eş ve bakmakla yükümlü oldukları çocukları, ana ve babaları,
b) Yaşlılık ve malûllük aylığı almakta olanlar ile eş ve bakmakla yükümlü oldukları çocukları, ana ve babaları,
c) Ölüm aylığı almakta olanlar yararlanırlar.
Ancak, diğer sosyal güvenlik kanunlarına ve özel kanunlara göre sağlık yardımlarından faydalananlar yararlanamazlar.
Sağlık hizmeti, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Sosyal Sigortalar Kurumu , mahallî idareler, üniversiteler, kamu iktisadî teşebbüslerine ait sağlık tesisleri ile diğer sağlık tesislerinden satın almak suretiyle yürütülür.
15. İşçi statüsünde çalışanların geçindirmekle yükümlü olduğu bireyler kimlerdir?
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kimseler;
a) Karısı çalışmayacak durumda malûl veya 60 yaşını doldurmuş kocası,
b)18 yaşını veya ortaöğrenim yapıyorsa 20 yaşını doldurmamış veya 18 yaşını doldurmuş olup da çalışamayacak durumda malûl erkek çocukları ile yaşları ne olursa olsun evli bulunmayan ve sosyal güvenlik kuruluşlarına tâbi olarak çalışmayan veya aylık yahut gelir almayan kız çocukları,
c) Geçici iş göremezlik ödeneği verilmesine hak kazanılan tarihten önce, sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş,yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklar,
d) Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babası, dır.
16. Devlet Memurlarının bakmakla yükümlü olduğu kişilere hangi hâllerde aile yardımı ödeneği verilmez?
Çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmeyecek durumlar;
a) Evlenen çocuklar,
b) 19 yaşını dolduran çocuklar, (19 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocuklarına 25 yaşını dolduruncaya ve yüksek öğrenim yapmakta bulunan erkek çocuklar için 25 yaşını geçmemek üzere öğrenimlerini bitirinceye kadar ve çalışamayacak derecede malûllükleri resmi sağlık kurulu raporu ile tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur.)
c) Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışan çocuklar (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç.)
d) Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklardır.
17. Özürlü bir birey, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamından emekli iken vefat eden anne ya da babasına ait emekli maaşını hak kazanabilir mi?
Ölüm tarihinde iyileştirilmesi olanaksız hastalıklarının ve veya sakatlıklarının çalışmalarına engel olduğu sağlık kurulunca onaylanacak raporla tespit edilenlere muhtaç olmaları şartıyla, ölüm tarihindeki yaşları ne olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybaşından, sonradan bu şekilde malûl ve muhtaç duruma düştükleri anlaşılanlara kendileri veya veli veyahut vasileri tarafından Sandığa müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
Aylık almakta iken yukarıdaki açıklamalar kapsamına girmedikleri aynı şekilde anlaşılanların aylıkları, yaşları dolayısıyla aylıklarının kesilmesi gereken tarihte kesilmeyerek ödenmeye devam edilir.
18. Özürlü bir birey, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamından emekli iken vefat eden anne ya da babasına ait emekli maaşına hak kazanabilir mi?
Çocuklardan 18 yaşını, öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malûl bulunan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tâbi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan erkek çocuklarla yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tâbi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine aylık bağlanır.
19. Özürlü bir birey, 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu kapsamından emekli iken vefat eden anne ya da babasına ait emekli maaşına hak kazanabilir mi?
Çocuklardan 18 yaşını (veya orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını) doldurmamış veya yaşları ne olursa olsun çalışamayacak durumda malûl bulunan çocukları ile geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak koşulu ile yaşları ne olursa olsun evlenmemiş kız çocuklarının her birine maaş bağlanır.
20. Tedavi giderlerini kendi imkânları ile karşılayamayan ve sosyal güvenlik kapsamında bulunmayan özürlü vatandaşların tedavi giderleri nasıl karşılanmaktadır?
Bu durumdaki vatandaşlarımızın sağlık kuruluşlarındaki tedavi giderlerinin karşılanabilmesi; 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun, 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kanunu kapsamında mümkün olmaktadır.
Yukarıda belirtilen kanunlar kapsamındaki sağlık yardımlarından faydalanabilmek için gerekli belgeler ile birlikte ikamet edilen yerin Mülkî İdare Amirliği’ne başvurulması gerekmektedir.
21. Kamu sektöründe ve özel sektörde çalışan özürlülerin gelir vergisinde sakatlık indiriminden yararlanabilmeleri için yapacakları işlemler nelerdir?
Gelir vergisinde “sakatlık indiriminden” yararlanmak isteyen sakat hizmet erbabı, nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde Mal Müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuracaktır.
22. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden yararlanmak isteyenlerin hangi belgeleri hazırlamaları gerekmektedir?
Sakatlık indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracakları belgeler şunlardır:
Özürlü hizmet erbabı için:
a)Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Özürlü serbest meslek erbabı için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişiler için:
a)Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Özürlü kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
c)Özürlü kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.
Sakatlık indiriminden yaralanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen özürlüler için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.
23. Gelir vergisinde “sakatlık indirimi”nden kimler yararlanabilmektedir?
Özürlü hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan hizmet erbabı,
* Özürlü serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu özürlü kişi bulunan serbest meslek erbabı,
* Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan, (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) özürlüler yararlanmaktadırlar.
24. Özürlü işçi statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
a) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce Sosyal Sigortalar Kanununa göre malûl sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunan ve bu nedenle malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun en az 15 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. (SSK md.:60)
b) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan; ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on beş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az on sekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar. Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanması dolayısıyla yaşlılık aylığına hak kazanarak yaşlılık aylığı alanlar Kurumca kontrol muayenesine tâbi tutulabilir. (SSK md.:60)
25. Özürlü memur statüsünde çalışanların erken emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Özürlülük mevzuatı hükümlerine göre Devlet Memurluğuna alınanlardan en az 15 yıl fiilî hizmeti bulunanların istekleri üzerine emekli aylığından yararlanabilirler. Ancak özürlü olmalarına rağmen ilgili mevzuat uyarınca işe alınmayanlar bu haklardan yararlanamazlar.
26. Emeklilik işlemleri için hangi kurumlara başvurulmalıdır?
Emeklilik işlemlerinden, Memur olarak çalışanlar Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün, İşçi olarak çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğünün, Serbest Meslek Erbabı olanlar BAĞ-KUR Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerine müracaat etmeleri gerekmektedir.
27. İşçi statüsünde çalışanların malûlen emeklilikten yararlanma şartları nelerdir?
Kimler Malul sayılır?
A) 1-a) Kurum hastanelerince düzenlenecek usulüne uygun sağlık kurulu raporları ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu çalışma gücünün en az 2/3’ ünü yitirdiği,
b) 34 üncü madde gereğince yapılan tedavi sonunda Kurum sağlık tesisleri sağlık kurullarınca düzenlenecek usulüne uygun rapor ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu çalışma gücünün en az 2/3’ ünü yitirdiği,
c) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını yitirdiği,
Kurumca tespit edilen sigortalı malullük sigortası bakımından malul sayılır.
2- Meslek hastalığı sonucu, meslekte kazanma gücü azalma oranının tespiti Kurumun meslek hastalıkları hastanelerince yapılır.
B) Bu Kanun kapsamında ilk defa çalışmaya başladıkları tarihte mevcut hastalık ve arızası bulunanlar bu hastalık veya arızasının malul sayılmayı gerektirecek düzeyde olmadığını Kurum veya Kurum dışındaki hastanelerden işe girmeden önce alınmış, usulüne uygun sağlık raporu ve dayanağı tıbbi belgelerle kanıtlamakla yükümlüdürler. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte, malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızalarının bulunduğu önceden veya sonradan tespit edilen sigortalılar bu hastalık veya arızaları nedeni ile malullük sigortası yardımlarından yararlanamazlar.
Bu gibi sigortalılara malullük sigortasından evvelce ödenmiş bulunan aylıklar geri alınır. (SSK md. :53)
28. İşçi statüsünde çalışanların malullük aylığından yararlanma şartları
Yukarıdaki maddeye göre malul sayılanlardan ;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şartıyla malûllük aylığından yararlanabilmektedirler. (SSK md. :53)
MESLEKÎ EĞİTİM VE REHABİLİTASYON
1. Özürlülere yönelik meslekî eğitim faaliyetlerini hangi kurum/kuruluşlar yürütmektedir?
Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde İşitme Engelliler Çok Programlı Liseleri, Ortopedik Engelliler Meslek Liseleri, zihinsel engellilere yönelik Meslekî Eğitim Merkezleri, İş Eğitim Merkezleri ve Yetişkin Zihinsel Engelliler İş Eğitim Merkezleri özürlülere yönelik meslekî eğitim programları düzenlenmektedir.
Bu kuruluşların meslekî eğitim faaliyetlerinden yararlanmak isteyen kişiler Ankara’daki kuruluşlar için Millî Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne, illerdeki kuruluşlar için il Millî Eğitim Müdürlüklerine başvurabilirler.
2. Özürlülere yönelik meslek edindirme kurslarını hangi kurum/kuruluşlar düzenlemektedir?
Türkiye İş Kurumu ve MEB Çıraklık Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü özürlülere yönelik meslek edindirme kursları düzenlemektedir.
3. Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslekî rehabilitasyon/meslek edindirme faaliyetlerine katılma koşulları nelerdir?
Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme kursların yararlanabilmek için;
a) 15 yaşından gün almış,
b) En az ilkokul mezunu (Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile kalkınmada öncelikli illerde açılacak kurslara okuma-yazma bilenler de katılabilmektedir.),
c) En az %40 oranında özürlü,
d) Yetiştirilecek mesleğe uygun özelliklere sahip,
e) Kuruma kayıtlı açık işsiz olmanız gerekmektedir.
4. Millî Eğitim Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen meslek edindirme faaliyetlerine katılma koşulları nelerdir?
MEB Çıraklık ve yaygın Eğitim Genel Müdürlüğünün illerde ve ilçelerde Halk Eğitimi Merkezleri aracılığıyla düzenlemekte olduğu yaygın meslekî ve sosyal-kültürel kurslara katılabilmek için bu merkezlere veya il/ilçe millî eğitim müdürlüklerine başvurmak gerekmektedir.
5. Özürlülere yönelik faaliyette bulunan ve meslek edindirme kursları düzenlemek isteyen derneklerin nasıl bir yol izlemesi gerekmektedir?
Özürlülere yönelik meslek edindirme kursları düzenlemek isteyen derneklerin bulundukları illerdeki İş Kurumu İl Müdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir.
6. Kendi işini kurmak isteyen özürlülere ne gibi kolaylıklar sağlanmaktadır?
Kendi işini kurmak isteyen özürlüler için Türkiye Halk Bankası tarafından Özürlü Girişimci Kredisi verilmektedir.
Bu Krediden Faydalanma Koşulları:
* Çalışma gücünüzün en az % 40’ını kaybetmiş olmak,
* Bir işte verimli bir şekilde çalışılabileceğini sağlık kurulu raporu ile belgelendirmek,
* 18 yaşından gün almış (üst yaş sınırı yoktur) olmak gerekmektedir.
Bu krediden faydalanabilmek için nasıl bir iş yapılacağını, hangi tür sanayi veya hizmet sektörü ile ilgili ticari faaliyette bulunulacağını belirleyip, en yakın Halk Bankası şubesine başvurmak gerekmektedir.
Özürlü girişimci kredisinden yararlanacak kişinin öncelikle özürlü kişi tanımına uygun olması ve herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmaması gerekmektedir. Elinde yapacağı işle ilgili belgesi bulunanlara öncelik tanınacak, elinde belgesi olmayanlara beyan ve inceleme sonucuna göre kredi kullandırılabilecektir.
Bu kredi bir işyeri açacaklara verilebileceği gibi, kendi evinde el becerilerine uygun bir iş yapabilecek ve maddi desteğe ihtiyaç duyan özürlülere de verilebilir.
572 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 1580 sayılı Belediyeler Kanunu’nda değişiklik yapılarak kendi işinizi kurmada kolaylıklar getirilmiştir. Kanun, belediyelere ait ve belediyeler tarafından işletilen veya kiraya verilen büfeler, otoparklar gibi işyerlerinin özürlüler tarafından işletilmesi konusunda kolaylık sağlanması hükmünü getirmiştir.Ancak, bunun için yaşanılan yerin belediye meclisine başvurmak gerekmektedir.
Ayrıca; 24 Ekim 1998 tarih ve 4382 sayılı Yasa ile Türkiye İş Kurumu bünyesinde özürlülere yönelik meslekî eğitim, meslekî rehabilitasyon, kendi işini kurma ve bunun gibi projeler için maddî kaynak yaratılmıştır.
EĞİTİM
1. Özürlü çocuğumu hangi özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırabilirim?
Millî Eğitim Bakanlığı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağlı resmi kurumlar ile bu kurumlardan açılış izni alan özel özel eğitim okulları, rehabilitasyon merkezleri ve kurslar bulunmaktadır.
2. Millî Eğitim Bakanlığı ve diğer kurumlara bağlı özel eğitim okullarının ve rehabilitasyon merkezlerinin kayıt kabul şartları nelerdir?
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel eğitim okulları için:
a) Sağlık Kurulu Raporu,
* Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden Alınacak Eğitsel Tanılama Raporu,
* Eğitim Alacak Bireyin 3-21 Yaş Arasında Olması,
d) Nüfus Cüzdanı Örneği,
e) 6 Adet Fotoğraf.
Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Özel Kurslar İçin:
* Nüfus Cüzdanı Örneği,
* Öğrenim Belgesi,
* İki Adet Fotoğraf ,
* Sabıka Kayıt Belgesi (Resmi Daire Ve Kurumlarda Görevli veya Resmi ve Özel Eğitim Kurumlarında Öğrenci Olduğunu Belgelendirenler Hariç)
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünden Açılış İzni Alan Kurumlar İçin:
* Sağlık Kurulu Raporu,
* İşitme Engelli İse Odyogram,
* Eğitim Alacak Bireyin 3-21 Yaş Arasında Olması,
d) Nüfus Cüzdanı Örneği
3. Korunmaya ihtiyacı olan özürlü çocuğumu hangi bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırabilirim?
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde böyle bir hizmet bulunmaktadır. Gerekli bilgi İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinden alınabilir.
4. Özürlü çocuğumu hafta sonu veya tatilde belirli bir süre ile bırakabileceğim bakım servisleri (kriz servisleri) var mı ?
Özürlü çocuklar için bu tür özel bakım merkezleri bulunmamaktadır.
5. Özürlü çocuğumu bırakabileceğim 0-6 yaş kreş ve gündüz bakım evleri var mı?
0-6 yaş grubundaki özürlü çocuklara yönelik özel gündüzlü kreş ve bakım merkezleri bulunmamaktadır. Ancak bu yaş grubundaki çocukları hizmet kapsamına alan özel özel eğitim merkezleri ve üniversitelerin ilgili bölümlerindeki birimler bulunmaktadır.
6. Özürlülere ilişkin kanunlar hakkında nerelerden bilgi alabilirim?
Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Özürlü Danışma Merkezleri (varsa İllerde Belediyelerin açtığı Merkezler), İl Sosyal Hizmetler Müdürlükleri, Millî Eğitim Bakanlığı İl Millî Eğitim Müdürlükleri’nden bilgi edinebilirsiniz.
7. Özel eğitim öğretmeni yetiştiren üniversiteler ve ilgili bölümler nelerdir?
1.Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (BOLU)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
2.Anadolu Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (ESKİŞEHİR)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
İşitme Engelliler Öğretmenliği
3.Ankara Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Fakültesi (ANKARA)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
4.Gazi Üniversitesi
Gazi Eğitim Fakültesi (ANKARA)
Görme Engelliler Öğretmenliği
Zihin Engelliler Öğretmenliği
5.Karadeniz Teknik Üniversitesi
Fatih Eğitim Fakültesi (TRABZON)
İşitme Engelliler Öğretmenliği
Zihin Engelliler Öğretmenliği
6.Marmara Üniversitesi
Atatürk Eğitim Fakültesi (İSTANBUL)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
7.Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (SAMSUN)
İşitme Engelliler Öğretmenliği
Zihin Engelliler Öğretmenliği
8.Selçuk Üniversitesi
Eğitim Fakültesi (KONYA)
Zihin Engelliler Öğretmenliği
8. Özürlü çocuğumu eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerinden yararlandırabilmem için devletin verdiği yardım var mı ?
Emekli Sandığı ve SSK sosyal güvencesindeki özürlü çocuğu olan ailelere “Özürlü Çocukların Eğitimi, Tedavi ve Rehabilitasyonu” adı altında devlet yardımı yapılmaktadır.Özürlü çocukların ailelerine gelişim ve eğitim yardımının ödenebilmesi için özel eğitimlerinin, tıbbi rehabilitasyonlarının ve sosyal rehabilitasyonlarının yapılacağı özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam etmeleri gerekmektedir.
2003 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatına göre özürlü çocukların eğitimleri için Emekli Sandığı ve SSK’ya bağlı olanlara ayda en çok 285.000.000 TL ödenmektedir.
9.Yüksek öğrenime devam eden özürlü öğrencilere tanınan haklar nelerdir?
Yükseköğrenim gören başarılı ve ihtiyaç sahibi özürlü öğrencilere, Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne yaptıkları başvurularında özürlü olduklarını belgeledikleri durumlarda öğrenci puanlamaya dahil edilmeksizin öncelikli olarak Öğrenim Kredisi, Katkı Kredisi ve Yurt Tahsisinden yararlanmaları sağlanmaktadır. Öğrenim Kredisi diğer öğrencilerle aynı olup 2002 yılı itibariyle 3 aylık 135.000.000 TL olarak ödenmektedir. Katkı Kredisi ise YÖK’ün belirlediği miktar olup bu miktarı özürlü öğrenci adına Yükseköğrenim ve Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ödemektedir.
Başbakanlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Yüksek Öğrenim Bursu özürlü olduğunu sağlık kurulu raporu ile belgeleyen özürlülere verilmesinde öncelikler arasında yer almakta ve 2002-2003 öğretim yılında bir özürlü öğrenciye verilen aylık 75.000.000 TL’dir. Bu rakam özürlü olmayan öğrenciler için ise 65.000.000 TL’dir.
Yüksek öğrenim kurumuna girmeye hak kazanan ve kayıt yaptırarak öğrenimine başlayan öğrenci ilk yılında bulunduğu valiliğin bünyesindeki sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakfına başvurması durumunda Başbakanlık bursundan yararlandırılmaktadır.
10. Özel eğitim gerektiren bireylerin başvuracakları kurumlar nelerdir?
Millî Eğitim Bakanlığı, Rehberlik Araştırma Merkezleri, En yakın özel eğitim kurumu, en yakın okullardır.
11. Özürlü çocuklar hangi eğitim fırsatlarından yararlanabiliyorlar?
Okullarda genel olarak kaynaştırma eğitimine öncelik verilmektedir.
Görme engellilere okul öncesi dönemde gündüzlü, ilköğretim düzeyinde yatılı ve gündüzlü olarak eğitim verilmektedir. İlköğretim okulunu bitiren görme özürlü öğrenciler, öğrenimlerine normal okullarda kaynaştırma yoluyla devam ederler.
Braille ile yazılmış ders kitapları Görme Engelliler Akşam Sanat ve Basım Evi Matbaasında basılıp ihtiyaç sahiplerine talep halinde ulaştırılmaktadır.
İşitme engellilere okul öncesi, ilköğretim ve orta öğretim düzeyinde gündüzlü ve yatılı olarak eğitim hizmeti verilmektedir.
İşitme engelli öğrenciler meslek liselerine sınavsız olarak yerleşebilmektedirler. Ayrıca, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Engelliler Yüksek Okulunda İşitme özürlüler için yükseköğretim olanağı sunulmaktadır
Ortopedik özürlülere yatılı ve gündüzlü olmak üzere okul öncesi, ilköğretim ve meslek lisesi düzeyinde eğitim olanağı sunulmaktadır.
Zihinsel engelliler, eğitilebilir ve öğretilebilirler olmak üzere iki ayrı grup olarak okullarda eğitim almaktadırlar. Bunlar özür derecelerine göre yapılandırılmış okullar olup İlköğretim Okulları, Eğitim Uygulama Okulları, İş Eğitim Merkezleri, Meslekî Eğitim Merkezleridir.
Ayrıca kaynaştırma okulları veya sınıflarında da eğitim alabilmektedirler.
12. Üniversite sınavında özürlülere yönelik düzenlemeler yapılıyor mu?
Üniversite sınavı sırasında ortopedik ve görme özrü bulunanlar için uygun düzenlenmiş sınav mekanları hazırlanır, görme özürlüler ve az görenler için 30 dakikalık ek sınav süresi verilir, sınav sorularını okuyacak ve söylenecek yanıtları yazacak uygun eğitimde ve düzgün diksiyonlu “yardımcı refakatçi” eşliğinde sınava girme olanağı tanınır.
13. Az gören üniversite öğrencilerine yönelik sınav düzenlemeleri nelerdir?
Az gören üniversite öğrencileri fakülte/yüksek okul/bölüm amirliklerine yazılı olarak başvurarak sınav sorularını büyük puntolu yazılmış olarak sağlayabilirler.
14. Ailelere yardımcı olan danışma ve rehberlik merkezleri var mı?
Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlükleri bu konuda ailelere yardımcı olmaktadır. Kısıtlı sayıda da olsa Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı aile danışma ve rehabilitasyon merkezleri bulunmaktadır.
15. Çocuğumun zeka düzeyini nerede tespit ettirebilirim?
İl Rehberlik ve Araştırma Merkezleri, Üniversitelerin Psikoloji veya Özel Eğitim Bölümlerinde öğrenebilirsiniz.
16. Hastanede yatan çocuğum eğitimine devam edebilir mi?
Uzun süre hastanede yatan çocuklar için bazı hastaneler bünyesinde “Hastane İlköğretim Okulları” bulunmaktadır.
17. Otistik çocukların yararlanabileceği eğitim olanakları nelerdir?
Otistik çocukların bireysel özellikleri mevcut eğitim öğretim ortamlarından yararlanmalarına engel teşkil ettiğinden, bu çocukların bireysel özelliklerine yönelik eğitim-öğretim ortamları oluşturulması amacıyla Bağımsız ve Bağımlı Otistik Çocuklar eğitim Merkezleri açılmaktadır. İlköğretim okulları bünyesinde açılan bağımlı otistik çocuklar eğitim merkezlerinde, otistik özellikler gösteren çocuklara bireysel eğitim verilmekle birlikte kaynaştırma yoluyla da eğitim verilmektedir. Ankara, Malatya, İzmir, Denizli ve İstanbul illerinde bu çocuklara yönelik hizmet veren Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullar bulunmaktadır. Ayrıca Ankara Üniversitesi Çocuk Psikiyatrisi Anabilim Dalına bağlı “Otistik Çocuklar İçin Tanı, Tedavi Araştırma Ve Uygulama Merkezi” vardır.
18. Çeşitli nedenlerle ilköğretimini tamamlayamayan ve zorunlu ilköğretim yaş sınırını aşarak eğitim-öğretim sisteminin dışında kalan özürlülerin eğitim alabileceği okullar var mıdır, eğitim için nereye başvurulur?
Bu amaçla Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü’ne bağlı hizmet veren Açık öğretim kurumları bulunmaktadır. Eğitim, uzaktan eğitim şeklinde verilmektedir. Kayıt yaptırmak veya bilgi almak için İllerde bulunan Millî Eğitim Müdürlüğü Eğitim Hizmetleri Merkezine başvuru yapılmalıdır. Açık ilköğretim okuluna kayıtlar istenilen belgeleri tamamlayarak haziran ayında yapılmalıdır.
19. İlkokulu ara sınıflarda terk eden özürlü öğrenciler okula devam edebilmek için ne yapmalıdır?
Bulundukları ilçelerdeki Halk Eğitim Merkezlerine başvuru yaparak kursa katılabileceklerdir. Buradan okur-yazarlık belgesi alıp daha sonra açık ilköğretim okullarına kayıt yaptırabilirler.
20. Çocuğumun durumuna uygun özel kuruluşların bulunduğu kentlerin listesini sağlayabilir miyim?
Bu listeyi İl ve İlçe Millî Eğitim Müdürlüklerinden Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinden, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerinden sağlayabilirsiniz. Ayrıca Başkanlığımız tarafından yayınlanmış olan Özürlülere Hizmet veren Kurum ve Kuruluşlar Rehberinde bu bilgiler bulunmaktadır.
TOPLUMSAL YAŞAMA KATILIM
1. Kimler Gümrük Vergisinden muafen özel tertibatlı araç ithal edebilir?
18.02.2000 tarih ve 23968 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel Tebliği (Muafiyetler) Seri No: 2’nin 2 nci maddesinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu’na göre muafen özel tertibatlı sakat aracı ithal edecek kişilerin el ve ayaklardaki ortopedik özre dayanan özürler nedeniyle malûl ve sakat olması gerekir.” hükmü mevcuttur.
2. Gümrük Vergisinden muafen özel tertibatlı araç ithal için başvuru nasıl yapılmalıdır?
Özürlünün, durumunu belgeleyen yetkili hastanelerden alınmış sağlık kurulu raporu ve H sınıfı sürücü belgesi ile birlikte Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğüne müracaat etmesi gerekmektedir.
3. Gümrük Vergisinden muafen özel tertibatlı minibüs ithali mümkün müdür?
El ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş olmaları nedeniyle bizzat sakat kişi tarafından kullanılamayan, sakat kişinin araca binip, inmesiyle taşınmasını kolaylaştırıcı tertibatı bulunan ve sakat kişinin üçüncü dereceye kadar kan veya sıhri hısımlarından bir sürücü veya sakat kişi tarafından iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü tarafından kullanılan minibüsler gümrük vergilerinden muaftır.
Özürlünün, durumunu belgeleyen yetkili hastanelerden alınmış sağlık kurulu raporu ile birlikte Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğüne müracaat etmesi gerekmektedir.
Muafiyetler:
Söz konusu araçlar gümrük vergilerinin yanısıra; Özel Tüketim Vergisi, Katma Değer Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Taşıt Alım Vergilerinden muaftır.
4. Yurt içinden alacağım özel tertibatlı araçlar hangi vergilerden muaftır, bu araçları nasıl edinebilirim ?
Özürlü vatandaşlarımızın yurtiçinden temin edeceği kullanılmamış özel tertibatlı araçların ilk iktisabı Özel Tüketim Vergisinden istisna edilmiştir. Ancak bu istisnadan yararlananlar, 5 yıl süre ile ikinci bir defa bu istisnadan yararlanamayacaktır.
İlk iktisabında ÖTV istisnasından yararlananların, bu taşıtı istisnadan yararlanmayan bir kişi veya kuruma devretmesi halinde, bu devir dolayısıyla adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, ilk iktisaptaki matrah üzerinden, kayıt ve tescil tarihindeki orana göre, bu tarihte tarh ve tahakkuku yapılacak olan ÖTV nin tahsil edileceği açıklanmıştır.
Muafiyetler:
Söz konusu araçlar için %18 oranında Katma Değer Vergisi uygulanmakta; Özel Tüketim Vergisi, Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Taşıt Alım Vergilerinde muafiyet uygulanmaktadır.
Kullanılmış araçlar için herhangi bir vergi ödenmemektedir.
5. H Sınıfı sürücü belgesini nereden ve nasıl alabilirim ?
Özel tertibatlı araç kullanabileceğinize dair sağlık kurulu raporu ile birlikte sürücü kurslarına müracaat edebilirsiniz.
H sınıfı sürücü belgesine ilişkin düzenlemeler Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yer alır.
6. Malûl ve sakatlar tarafından Gümrük Vergisinden muafen ithal edilecek başka eşya var mıdır?
Özürlülerin eğitimi, çalışması veya fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak özel suretle imal edilmiş olup, malûl ve sakatların kendi kullanımları için getirdikleri veya onlara yardım sağlanması amacına yönelik olarak kamu yararına faaliyette bulunan dernekler ile Sağlık Bakanlığınca yetki verilmiş kurum ve kuruluşlarca ithal edilen ve Kararnamede sayılan eşyalar gümrük vergilerinden muaftır.
Bu eşyalar:
* Görmeyenler ve kısmen görenler için eğitsel, bilimsel veya kültürel gelişimlerine yönelik olmak üzere özel surette imal edilmiş matbu yayınlar, kabartma baskılar ve kağıtları, braille kağıdı, beyaz bastonlar, yazı ve kelime işlem makineleri, konuşan kitaplar, kasetçalarlar, büyütücü televizyon ekranları, elektronik yer saptayıcı ve engel dedektörü, saatler ve diğer parçalar vb.
* Ortopedik cihazlar (motorlu veya motorsuz koltuklar, bisiklet, motosiklet, koltuk değnekleri, protez organlar vb.)
* İşitme özürlülerin işitmesini kolaylaştırmaya mahsus cihazlar.
* Vücut kusur veya noksanlığını gidermek amacıyla üstte veya elde taşınan veya vücudun içine yerleştirilen diğer cihazlar.
* Eğlence merkezleri için özel oyun ekipmanları gibi eşyalardır.
Özel olarak malûl ve sakatların kullanımına mahsus olan ve eşya ile birlikte getirilen parça, yedek parça ve standart aksesuarlara veya bu eşyanın bakım, kontrol, ayarlama ya da tamiri için gerekli olan aletler de muafiyet kapsamındadır. Söz konusu parça, yedek parça ve aksesuarlar ile sair aletlerin eşyanın ithalinden sonra getirilmesi halinde muafiyetin uygulanması için bunların muafen ithal edilen eşya ile ilgili olduklarının tevsik edilmesi gerekir.
Bu eşyaların muafen ithaline ilişkin talepler, doğrudan eşyanın getirildiği Gümrük İdaresine yapılır. Gümrük İdaresi’nce eşyanın Kararname kapsamında ve kararnamede sayılan eşya olması halinde ithaline izin verilir.
7. Sakatlık aylığı nedir?
2022 sayılı “65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yasa” kapsamında bağlanan bir aylıktır.
8. Sakatlık aylığından faydalanma koşulları nelerdir?
Yasaya göre; 65 yaşını doldurmuş, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya aylık hakkından yararlanmayan, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan doğruya bağlanmış herhangi bir devamlı gelire sahip bulunmayan ve muhtaçlığını İl veya İlçe İdare Heyetlerinden alacakları belgelerle kanıtlayan Türk vatandaşlarına hayatta bulundukları sürece, 750 gösterge rakamının her yıl Bütçe Kanunu ile tespit edilecek katsayı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.
Bunlardan evli olup, eşleri yukarıdaki şartlara haiz olanların aile reislerine ise bu aylık %50 arttırılarak bağlanır.
Herhangi bir şekilde bu maddede yazılı miktarlardan fazla devamlı gelir sağlayan veya sağlanması mümkün olan kimselerin geçim kaynağı var sayılır ve kendilerine aylık bağlanmaz.
65 yaşını doldurmadığı halde başkalarının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde malûl olduklarını tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlayanlarla durumlarına uygun bir işe yerleştirilemeyen sakatlardan, yukarıdaki şartları taşıyan Türk vatandaşlarına da bu kanun hükümlerine göre aynı ölçüde aylık bağlanır.
9. İçinde Bulunduğumuz yıl itibariyle aylık tutarı ne kadardır?
Hâlen (2003) üç aylık olarak ödenmekte olan aylığın aylık tutarı 51.450.000 TL.’dir.
10. Sakatlık aylığından yararlanmak için nereye ve hangi belgelerle müracaat etmem gerekir ?
Aylık Emekli sandığı Genel Müdürlüğü tarafından ödenmektedir. Müracaatlar bulunulan ilin Valiliği veya ilçede Kaymakamlık aracılığıyla olur. Gerekli belgeler:
* Nüfus Cüzdan örneği (Muhtardan tasdikli)
* Üç Resim ve Dilekçe ile müracaat edeceklerdir.
Kaymakamlık, kişiyle ilgili olarak (vergi, tapu, banka vb.) yazışmaları yapar. Uygun görülmesi halinde Ankara TC Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne intikal ettirir.
Emekli Sandığı, aylık bağlanmasına karar verilmesi halinde, kişiye tanıtım kartı gönderir ve müracaat tarihinden itibaren geçerli olmak üzere maaş bağlar.
11. Tekerlekli sandalyenin bedeli ne kadardır ?
Her yıl Bütçe Uygulama Talimatı’nda belirlenen miktarlarda Sağlık Kurulu raporuna göre ödeme yapılmaktadır. Aşan kısmı ilgili tarafından karşılanır.
2003 Mali Yılı Bütçe Uygulama Talimatına Göre Ödenen Miktar:
* Özelliği olmayan motorsuz tekerlekli sandalye 200.000.000 TL.
* Özelliği olan motorsuz tekerleksiz sandalye 700.000.000 TL.
12. Tekerlekli sandalyenin bedelini kim öder?
Bağlı bulunulan sosyal güvenlik kurumunca karşılanır. Herhangi bir sosyal güvenceye tâbi olmama halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından sağlanması Valilik ve Kaymakamlıklardan talep edilebilir.
13. İşitme cihazının bedeli ne kadardır ?
Her yıl Bütçe Uygulama Talimatı’nda belirlenen miktarlarda Sağlık Kurulu raporuna göre ödeme yapılmaktadır. Aşan kısmı ilgili tarafından karşılanır.
2003 Malî Yılı Bütçe Uygulama Talimatına Göre Ödenen Miktar: 750.000.000 TL’dir.
Cihazın kalıbı ve pil bedelleri, ilgili uzman tabip raporuyla gerek görülmesi kaydıyla ödenebilir.
14. İşitme cihazının bedelini kim öder?
Bağlı bulunulan sosyal güvenlik kurumunca karşılanır. Herhangi bir sosyal güvenceye tâbi olmama halinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından sağlanması Valilik ve Kaymakamlıklardan talep edilebilir.
15. Sosyal güvenlik kuruluşuna tâbi olmama halinde ortez - protez ve diğer araç –gereçlerin bedelini kim karşılar?
Sosyal güvenlik kuruluşlarından birine tâbi olunması halinde; söz konusu araçların bedeli bağlı olunan sosyal güvenlik kurumu tarafından ödenmekte olup, karşılanmayan kısmı için İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurulabilir.
Herhangi bir sosyal güvenliği olmayan kişiler; İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvuruda bulunarak, söz konusu araçların bedelini talep edebilirler.
16. Muhtaç durumda iseniz aynî ve nakdî yardımlardan nasıl yararlanabilirsiniz?
Muhtaç durumda olup , herhangi bir sosyal güvenliği olmayan kişiler; İl veya ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvuruda bulunarak, ayni ve nakdi yardımlardan yararlanabilirler.
Ayrıca, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’nce muhtaç durumdaki ailelerin çocuklarının bakımına destek için ayni ve nakdi yardımlar yapılmakta olup, muhtaç olup, özürlü çocuğunun bakımında güçlükler yaşayan aileler bu yardımdan yararlanmak için İllerinde bulunan İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracaat edebilirler
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından ilgili yönetmeliğe dayanılarak verilen yardımın miktarı 2002yılı itibarı ile 60.000.000 Tl.dir. Bu yardımdan yararlanmak için ilinizdeki Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne müracaat etmeniz gerekmektedir.
18. Özürlüler İçin Kimlik Kartı Nasıl Alabilirim?
30.10.2005 tarihinde 25981 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Özürlüler Veritabanı Oluşturulmasına ve Özürlülük Bilgisinin Nüfus Cüzdanında Yer Almasına Dair Yönetmelik" hükümlerine göre özürlüler için kimlik kartı Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından düzenlenmeyecektir. Bunun yerine Özülülük Bilgisinin yer aldığı Nüfus Cüzdanı, Nüfus Müdürlükleri tarafından verilecektir.
18. Özülülük Bilgisinin yer aldığı Nüfus Cüzdanı kimlere hangi kurum tarafından verilmektedir ?
Özürlülük bilgisinin yer aldığı Nüfsu Cüzdanı, % 40 ve üzerinde çalışma gücü kaybı olan her yaştaki özürlüye verilmektedir. Özürlü bilgisinin Nüfus cüzdanında yer almasını isteyen özürlü vatandaşlarımız, ikamet ettikleri ilin il Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne, sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile müracaat edeceklerdir. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hiztler ve Çocuk esirgeme Kurumu tarafından MERNİS veritabanına aktarıldıktan sonra Özürlü Vatandaşlarımız istemeleri halinde herhangi bir Nüfus Müdürlüğüne başvurarak Nüfus cüzdanlarında özürlülük bilgisinin yer almasını sağlayabilirler.
19. Özürlüler İdaresi Başkanlığından aldığım Özürlüler için Kimlik Kartı geçerli midir ?
Başkanlığımız tarafından mevcut özürlüler için verilmiş olan kimlik kartları geçerlidir. Özürlüler için kimlik kartının içerdiği bilgilerin değişmesi, kaybedilmesi, çalınması durumunda yeniden “özürlüler için kimlik kartı" düzenlenmez. Özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanı, nüfus müdürlüklerinden talep edilir.
20. Özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanı için hangi belgelerle nereye başvurmalıyım?
Özürlülük Bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanını alabilmek için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sağlık kurulu rapor yönetmeliğine göre alacağınız sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile ikamet ettiğiniz ilin, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracat ediniz.. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu tarafından MERNİS veritabanına aktarıldıktan sonra Özürlü Vatandaşlarımız istemeleri halinde herhangi bir Nüfus Müdürlüğüne başvurarak Nüfus cüzdanlarında özürlülük bilgisinin yer almasını sağlayabilirler.
21. Nüfus cüzdanındaki özürlülük bilgisi değiştiğinde ne yapmam gerekiyor?
Özür oranı ile ilgili bilgilerinizde değişiklik olması durumunda, buna ilişkin sağlık kurulu raporu ile ikamet ettiğiniz ilin il sosyal hizmetler müdürlüğüne müracaat etmeniz yeterlidir. Bu bilgilerin bilgisayar ortamına girilmesinden sonra istediğiniz bir nüfus müdürlüğünden yeni özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanınızı alabilirsiniz.
22. Özürlüler için Kimlik Kartımı kaybettiğimde ne yapmalıyım?
Başkanlığımız tarafından verilen Özürlüler için Kimlik Kartı kaybedildiğinde yenisi düzenlenez. Bunun yerine Özürlülük bilgisinin yer aldığı nüfus cüzdanı, nüfus müdürlüklerinden talep edilir.
23. Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanının veya Özürlüler İçin Kimlik Kartının sağladığı kolaylıklar nelerdir ?
Özürlülerin hangi hak ve indirimlerden faydalanacakları, ilgili kurum, kuruluş veya yerel yönetimler tarafından belirlenir. Bu konuda zorunlu genel bir hak ve indirim söz konusu değildir. Bunun yanında bazı Kamu kurumlarının özürlülere sağladığı kolaylıklar aşağıda belirtilmiştir. Bu indirimler ve/veya oranları zaman zaman ilgili kurumlar tarafından değiştirilebilir.
* Özürlülük bilgisi Ulusal Özürlüler Veri Tabanında tutulacağı için çeşitli kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerinin özürlülere yönelik hizmetlerinden (mesleki rehabilitasyon, yardım vs.) faydanabileceklerdir.
* Özürlülük bilgisi MERNİS veritabanında da tutulacağı için, MERNİS Veritabanını kullanan kamu kurum ve kuruluşları özürlülere sağladıkları hak ve hizmetlerden faydalandırmak için özürlülerden herhangi bir belge istemeyeceklerdir.
* Devlet Demir Yolları ana hat yolu trenleri ile seyahatlerde %20 indirim,
* THY ile seyahat halinde belirlenen esas doğrultusunda yaklaşık %30 indirim,
* Turkcell ve Telsim cep telefonlarında indirimli ücretle görüşme,
* Milli Parklar, Devlet Tiyatroları, müzeler ve spor müsabakalarından (refakatçisi ile birlikte) ücretsiz yararlanma.
* Bazı Belediyeler, özürlüleri iç hat otobüs, vapur vb. ulaşım hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli faydalandırmaktadır.
24. Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanının veya Özürlüler İçin Kimlik Kartı, sağlık kurulu raporu yerine geçer mi?
Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanının veya Özürlüler İçin Kimlik Kartı, sağlık kurulu raporu yerine geçmez.
25. Özürlülük Bilgisinin Yer aldığı Nüfus Cüzdanı Almak Zorunda mıyım?
Özürlülük bilgisinin Nüfus cüdanınızda yer alması isteğinize bağlıdır. Özürlülük bilgisinin nüfus cüzdanında yer almasını istemiyorsanız özürlülere tanınan hak ve hizmetlerden sağlık kurulu raporunu ibraz ederek faydalanabilirsiniz.
26. Özürlülük Bilgimin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması bana ne gibi avantajlar sağlar?
*
Özürlülük bilginizin Ulusal Özürlüler Veri Tabanında yer alması durumunda, çeşitli kurum, kuruluş ve sivil toplum örgütlerinin özürlülere yönelik hizmetlerinden (mesleki rehabilitasyon, yardım vs.) haberdar olabilecek ve bunlardan herhangi bir belge ibraz etmeksizin faydanabileceksiniz.
*
Özürlülük bilginizin MERNİS veritabanında yer alamsı durumunda, MERNİS Veritabanını kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının özürlülere sağladıkları hak ve hizmetlerden faydalanmak için herhangi bir belge ibraz etmeden doğrudan faydalanabileceksiniz.
27. Özürlülük Bilgimin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması alması için ne yapmalıyım?
Özürlülük Bilginizin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sağlık kurulu rapor yönetmeliğine göre alacağınız sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile ikamet ettiğiniz ilin, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracat ediniz.. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu meslek elemanları tarafından Ulusal Özürlüler Veritabanına ve MERNİS veritabanına girilecektir.
28. Özürlülük Bilgimin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması almasını ama Nüfus Cüzdanında yer alamsını istemiyorum. Bunun için ne yapmalıyım?
Özürlülük Bilginizin Ulusal Özürlüler Veritabanı ve MERNİS Veritabanında yer alması için; 18/3/1998 tarihli ve 23290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan sağlık kurulu rapor yönetmeliğine göre alacağınız sağlık kurulu raporu aslı veya onaylı örneği ve nüfus cüzdanı aslı ve fotokopisi ile ikamet ettiğiniz ilin, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne müracat ediniz.. Bu başvurusu sonrası özürlü bilgileri Sosyal Hizmetler ve Çocuk esirgeme Kurumu meslek elemanları tarafından Ulusal Özürlüler Veritabanına ve MERNİS veritabanına girilecektir. Nüfus Cüzdanı almak için nüfus müdürlüğüne müracat etmeniz halinde nüfus müdürlüğü size özürlülük bilginizin nüfus cüzdanında yer almasını isteyip, istemediğinizi soracaktır. Özürlülük bilginizin nüfus cüzdanında yer almasını istememeniz durumunda bu bilgi nüfus cüzdanınıza yazılmayacaktır.
ÖZÜRLÜLÜK, ERKEN TANI VE ÖZÜRLÜLERİN TIBBÎ REHABİLİTASYONU
1. Özür nedir?
Anatomik, fizyolojik, psikolojik ve sosyal bozukluklar sonucunda bireyin etkinliklerinde kalıcı azalma ya da kayıptır.
2. Özürlü kime denir?
Özürlü birey, doğum öncesi veya doğum sonrası çeşitli nedenlerle psikolojik, bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerinde belli ölçüde fonksiyon kayba uğraması nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlamada ve günlük gereksinimleri karşılamada güçlükleri olan bireyi ifade etmektedir.
3. Özür türleri nelerdir?
* Görme Özürlüler
* Konuşma Özürlüler
* İşitme Özürlüler
* Ortopedik Özürlüler
* Sürekli Hastalığı Olanlar
* Zihinsel Özürlüler
* Klinik Bakıma İhtiyaç Duyanlar
* Duygusal, Sosyal ve Ruhsal Sorunu Olanlar
4. Özür nedenleri nelerdir?
Türkiye’de özürlülüğün nedenleri üç ana grup altında toplanabilir:
Doğum Öncesi Nedenler:
* Sizde ve ailenizde var olan kalıtımsal hastalıklar ,
* Akraba Evliliği ( Özellikle kalıtımsal hastalığı olan akrabalar arasında özürlülük riski artmaktadır),
* Anne ve baba arasındaki kan ve RH uyuşmazlığı,
* Hamilelik sırasında doktor tavsiyesi dışında ilaç kullanılması ,
* Annenin doğum yaşının 17’nin altında veya 36 yaşın üzerinde olması,
* Hamilelik sırasında annenin sigara, alkol, uyuşturucu kullanması,
* Annenin daha önceki doğumlarına ait kötü öykünün bulunması,
* Hamilelik sırasında iyonize röntgen ışınlara maruz kalma,
* Hamilelik sırasında yetersiz beslenme,
* Hamilelik sırasında ateşli, bulaşıcı hastalık geçirme,
* Hamilelik sırasında kaza, aşırı stres, zehirlenme ve travmaya maruz kalma,
* Gebeliğin sağlı